TransspijtJoost à Campo bij Zembla — "Transgender met spijt"
Twintig jaar nadat hij zijn eerste patiënt zag die de geslachtsverandering achteraf als waanidee ervoer, vertelde psychiater Joost à Campo in de Zembla-uitzending "Transgender met spijt" (19 december 2018) wat hij sindsdien klinisch en in onderzoek heeft gevonden (bron).
De casus die het begin was
Een man die al zo’n zes jaar hormonen gebruikte ter aanpassing van het geslacht, decompenseert acuut psychotisch. Na neuroleptische behandeling kijkt diezelfde patiënt terug op zijn "transseksuele periode" — en herkent die als waanidee. De diagnose blijkt schizofrenie. Het is de casus die à Campo en collega’s in 2001 in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde beschreven (bron) en die hem ertoe bracht systematisch verder te kijken: hoe vaak komt dit voor onder Nederlandse psychiaters?
De enquête die volgde
In 2000 legde hij de vraag voor aan 382 collega's; 186 psychiaters reageerden, over samen 584 patiënten. De uitkomst verscheen in 2003 in de American Journal of Psychiatry (bron) en in het Nederlands in het Tijdschrift voor Psychiatrie (bron): bij 61% van de patiënten ging de genderdysforie samen met een andere psychiatrische stoornis. Bij driekwart van die groep beleven de psychiaters de genderdysforie als secundair symptoom — niet als primaire diagnose. Een kwart van de psychiaters zag minstens één patiënt waarbij de gendervraag samenhing met een psychotische stoornis. De meerderheid van de psychiaters stond een behoudender beleid voor dan in Nederland was toegestaan, vooral bij hormonen voor minderjarigen.
Wat à Campo bij Zembla zegt
De uitzending volgt onder anderen Patrick de Veen uit Emmen, die tien jaar eerder een geslachtsoperatie onderging en al na drie maanden spijt had. À Campo vertelt over zijn eerste patiënt en over de enquête, waarin psychiaters bij ongeveer de helft van de patiënten een ander probleem zagen dat eerst aandacht nodig had. Hij vertelt ook dat een werkgroep van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie over de indicatie voor geslachtsoperaties, na een vraag van de inspectie in 2002, nooit bijeenkwam, en stelt een onafhankelijke toetsingscommissie voor die een second opinion formaliseert (bron).
Waarom dit voor transspijt-verhalen relevant is
Detransitie en transspijt blijven in het publieke debat vaak liggen op het anekdotische niveau. Het werk van à Campo — een casuïstiek uit 2001 en een enquête uit 2003 — geeft die verhalen een klinische basis. Wat de detransitioner achteraf voelt ("ik was niet wie ik dacht", "ik was eigenlijk depressief / psychotisch / getraumatiseerd") komt overeen met wat psychiaters in hun spreekkamer al jaren zien. De uitzending bij Zembla brengt dat uit het tijdschrift naar de tafel.
À Campo, J., Nijman, H., Merckelbach, H., Evers, C. (2003). Psychiatric Comorbidity of Gender Identity Disorders. Am J Psychiatry 160(7):1332-1336. DOI · PDF
À Campo, J.M.L.G. Genderdysforie als psychiatrisch symptoom. Tijdschrift voor Psychiatrie. tijdschriftvoorpsychiatrie.nl
À Campo, J.M.L.G. e.a. (2001). Genderidentiteitsstoornissen als bijverschijnsel van psychose, in het bijzonder schizofrenie. Ned Tijdschr Geneeskd 145:1876-80. ntvg.nl