Hoeveel mensen detransitioneren? Wat het onderzoek zegt — en wat het niet zegt

Hoe vaak detransitioneren mensen? Het is een van de meest gestelde — en het moeilijkst te beantwoorden — vragen in de discussie over genderzorg. De antwoorden lopen sterk uiteen, en de discrepantie is geen toeval: ze weerspiegelt fundamentele verschillen in wat onderzoekers meten, bij wie, en hoe lang ze volgen.

Twee soorten cijfers

Er zijn grofweg twee soorten onderzoek die detransitie-percentages genereren:

1. Klinische follow-up van volwassenen na medische behandeling. Deze studies volgen mensen die cross-sex hormonen hebben gekregen en kijken hoeveel van hen stoppen met de behandeling of terugkeren naar hun geboortegeslacht. De percentages hier zijn typisch laag: 1–5%.

2. Langdurige follow-up van kinderen met genderdysforie. Deze studies volgen kinderen die op jonge leeftijd genderdysfore klachten hadden en kijken wat er op volwassen leeftijd van die gevoelens is geworden. De percentages hier zijn veel hoger: 60–80% van de kinderen "groeit eruit" — identificeert zich op volwassen leeftijd niet meer als transgender. Dit wordt desistance genoemd.

Deze twee soorten onderzoek meten iets fundamenteel anders, maar worden in publiek debat vaak door elkaar gebruikt.

Systematische review 2025

In 2025 publiceerde het Journal of Sexual Medicine een systematische review van 15 studies over het staken van cross-sex hormoonbehandeling. De review analyseerde uitsluitend personen die waren begonnen met hormoonbehandeling — niet kinderen met genderdysforie die nooit behandeld werden.

De bevindingen:

• Het stoppercentage voor cross-sex hormonen varieerde van 1,6% tot 9,8% per studie
• De meest voorkomende reden voor stoppen was niet spijt, maar medische bijwerkingen of praktische overwegingen
• Niet alle stoppende patiënten beschouwen zichzelf als "detransitioner" — sommigen stoppen met hormonen maar leven nog steeds als het andere geslacht
• Follow-up periodes varieerden sterk tussen studies — kortere follow-up geeft systematisch lagere stoppercentages

Israëlische langetermijnstudie 2025

Een Israëlische studie uit 2025 met langere follow-up rapporteerde een cumulatief detransitie-percentage van 1,87% over een periode van meerdere jaren. Dit is een van de weinige studies die een volledig cohort volgt van aanmelding tot langdurige follow-up.

Kanttekening: het Israëlische gezondheidssysteem is geïntegreerd en trackbaar — de studie kan mensen volgen die elders in het systeem worden behandeld. Dat maakt de follow-up betrouwbaarder dan in landen waar mensen gewoon kunnen stoppen zonder registratie.

Waarom de cijfers zo ver uiteenlopen

De variatie in detransitie-cijfers is niet mysterieus. Ze is verklaarbaar door een aantal structurele factoren:

Definitie van detransitie. Sommige studies tellen alleen mensen die formeel hun geslacht terugveranderen in de registers. Anderen tellen mensen die stoppen met hormonen. Anderen tellen mensen die psychologisch terugkeren naar hun geboortegeslacht. Dit zijn drie verschillende groepen die elkaar overlappen maar niet samenvallen.

Hoe detransitie gemeten wordt. De meeste klinieken registreren detransitie alleen als een patiënt actief terugkeert en dit meldt. Wie gewoon stopt met de behandeling en nooit terugkomt, wordt niet geteld. Charlie Evans, oprichter van het Detransition Advocacy Network, documenteerde dit probleem: "Klinieken horen het niet als iemand stopt, tenzij die persoon actief melding maakt."

Populatieverschuiving. De populatie die genderbehandeling zoekt, is de afgelopen tien jaar fundamenteel veranderd. Vroeger waren het overwegend volwassen mannen; nu zijn het overwegend tienermeisjes. Onderzoek dat het oude profiel volgde, zegt iets anders dan onderzoek dat het nieuwe profiel moet volgen — en dat nieuwere onderzoek bestaat grotendeels nog niet, omdat de follow-up tijd te kort is.

Follow-up duur. Detransitie gebeurt soms pas jaren na de behandeling. Zoals het verjaringsprobleem illustreert: mensen die als tiener behandeld zijn, beseffen soms pas op hun vijfentwintigste wat er is misgegaan. Studies met follow-up van vijf jaar missen die gevallen.

Wat de cijfers niet meten

Zelfs als een detransitie-percentage laag is, zegt dat niets over de ernst van de schade voor individuen. Permanente onvruchtbaarheid, een mastectomie op zestienjarige leeftijd, een gewijzigde stemband die niet terugkeert — dit zijn onomkeerbare effecten. De absolute aantallen zijn relevant: als 2% van 10.000 behandelde jongeren detransitioneert, zijn dat 200 mensen met permanente schade.

De golf van rechtszaken in de VS maakt dit concreet: Fox Varian onderging een mastectomie op haar zestiende. Camille Kiefel onderging haar mastectomie na twee Zoom-sessies. Dit zijn geen statistieken — het zijn mensen.

Conclusie

Het antwoord op "hoeveel mensen detransitioneren?" is afhankelijk van wat je meet. Bij volwassenen die al hormonen nemen: waarschijnlijk 2–5% op middellange termijn, mogelijk hoger bij langere follow-up. Bij kinderen met genderdysforie die niet behandeld worden: 60–80% "groeit eruit." Bij de huidige tienermeisjes-populatie die nu behandeld wordt: onbekend, omdat het onderzoek er nog niet is.

De eerlijke conclusie is die van de Cass Review: de evidence-basis is onzeker, de populatie is veranderd, en klinische beslissingen worden genomen met onvoldoende kennis van de lange-termijn uitkomsten.

Bronnen:

• Journal of Sexual Medicine (2025). Systematic review of gender transition reversal rates: analysis of 15 studies. 2025.
• Israelische longitudinale cohort studie (2025). Cumulative detransition rates in a national health registry. 2025.
• Wallien & Cohen-Kettenis (2008). Psychosexual outcome of gender-dysphoric children. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry.
• Steensma et al. (2013). Factors associated with desistence and persistence of childhood gender dysphoria. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry.
• Cass Review (2024). Independent review of gender identity services for children and young people. NHS England.