Fins onderzoek: psychiatrische problemen nemen toe na gendertransitie

Een grootschalig Fins registeronderzoek dat in april 2026 werd gepubliceerd in het tijdschrift Acta Paediatrica legt bloot hoe hoog de psychiatrische morbiditeit is onder adolescenten die genderidentiteitszorg zochten. De studie volgt 2.083 jongeren onder de 23 jaar die tussen 1996 en 2019 een van de twee Finse gespecialiseerde genderklinieken bezochten, en vergelijkt hen met 16.643 gematchte leeftijdsgenoten uit de algemene bevolking.

Psychiatrische problemen al vóór de genderverwijzing

Ruim 45% van de jongeren die naar een genderkliniek werden verwezen had al eerder specialistische psychiatrische behandeling nodig gehad — tegenover 15% van de controles. Dat verschil was er al ruimschoots vóórdat er ook maar sprake was van een transitie.

Na de verwijzing nam de psychiatrische behandelbehoefte verder toe. Twee jaar of meer na de eerste afspraak bij de genderkliniek had 61,7% van de verwezen jongeren specialistische psychiatrische zorg ontvangen, tegen 14,6% van de controles. De intensiteit van de zorg verschilde eveneens sterk: 27,6% van de verwezen jongeren had meer dan honderd contacten met specialistische psychiatrische zorg, tegenover slechts 4,3% van de controles.

Latere cohorten: méér psychische problemen

De onderzoekers vergeleken ook twee periodes: degenen die vóór 2010 verwezen werden en degenen die na 2011 verwezen werden — het jaar waarin de verwijzingen tienvoudig toenamen. Bij het latere cohort (2011–2019) had bijna de helft al psychiatrische behandeling gehad vóór hun genderkliniekbezoek (47,9%), tegenover 23,7% in het eerdere cohort. Een vergelijkbare stijging deed zich niet voor in de controlegroep, wat erop wijst dat er steeds meer adolescenten met ernstige psychiatrische problematiek naar genderklinieken worden doorverwezen.

Na medische transitie: dramatische toename

Het meest opvallende resultaat betreft de jongeren die daadwerkelijk een medische gendertransitie ondergingen. Voor de transitie hadden zij juist minder psychiatrische behandeling nodig gehad dan andere verwezen jongeren — mogelijk omdat ernstige psychiatrische morbiditeit een contra-indicatie is voor medische interventie. Na de transitie keerde dit beeld radicaal om:

• Bij feminiserende transitie (biologisch mannelijk naar vrouw) steeg de psychiatrische behandelbehoefte van 9,8% naar 60,7%.
• Bij masculiniserende transitie (biologisch vrouwelijk naar man) steeg deze van 21,6% naar 54,5%.

Bij de jongeren die géén medische transitie ondergingen en bij de controles waren de veranderingen in de follow-upperiode gering.

Verhoogd risico na correctie voor voorgeschiedenis

In de multivariabele analyses corrigeerden de onderzoekers voor eerdere psychiatrische behandeling, geboortejaar en indexjaar. Na die correctie bleef het risico op psychiatrische morbiditeit vergelijkbaar hoog voor alle verwezen jongeren, ongeacht of ze een transitie ondergingen of niet. Ten opzichte van mannelijke leeftijdsgenoten hadden zij een 4,7- tot 6,1-voudig verhoogd risico; ten opzichte van vrouwelijke leeftijdsgenoten een 3- tot 3,7-voudig verhoogd risico.

Conclusies van de onderzoekers

De auteurs — verbonden aan de universiteiten van Tampere en Helsinki — zijn duidelijk: psychiatrische behoeften nemen niet af na medische gendertransitie. Bij sommige adolescenten lijken de interventies zelfs samen te hangen met een verslechtering van de geestelijke gezondheid. De onderzoekers benadrukken dat psychische stoornissen hun eigen passende behandeling behoeven, ongeacht de genderidentiteit van de jongere, en dat onomkeerbare medische ingrepen niet mogen worden gestart zonder grondige psychiatrische beoordeling en behandeling.

De opvallende toename van psychiatrische morbiditeit in de latere cohorten doet de auteurs vermoeden dat bij een deel van de jongeren psychische uitdagingen zich manifesteren als zorgen over genderidentiteit — en niet andersom.

Sterke punten van de studie

De studie onderscheidt zich door haar omvang en opzet. Finland heeft een centraal nationaal zorgregister met verplichte rapportage, zodat er geen dataverlies is tijdens de follow-up. De follow-upperiode bedroeg gemiddeld 5,5 jaar, met een maximum van 25 jaar. Voor elke verwezen jongere werden vier mannelijke en vier vrouwelijke controles gematcht op geboortejaar en gemeente. Het is een van de weinige studies op dit terrein die beschikt over een grote, representatieve controlegroep.

Bron

• Ruuska SM, Tuisku K, Holttinen T, Kaltiala R. Psychiatric morbidity among adolescents and young adults referred to specialised gender identity services in Finland in 1996–2019: a register study. Acta Paediatrica, 2026. DOI: 10.1111/apa.70533 — Download Nederlandse vertaling (PDF)