PATHWAYS-trial: £10,7 miljoen NHS-onderzoek met puberteitsremmers bij kinderen vanaf 10 jaar — door MHRA stilgelegd

Op 22 november 2025 kondigde NHS Engeland het PATHWAYS-onderzoek aan — een gerandomiseerde, open-label klinische trial naar puberteitsremmers bij kinderen met "gender incongruence." De studie zou geleid worden door King's College London samen met de South London and Maudsley NHS Foundation Trust, gefinancierd met £10.694.902 (afgerond £10,7 miljoen) door het National Institute for Health and Care Research (NIHR).

Drie maanden later, in februari 2026, legde de Britse medicijntoezichthouder MHRA (Medicines and Healthcare products Regulatory Agency) de trial stil — vóórdat één deelnemer was geïncludeerd.

De opzet

PATHWAYS staat voor Puberty Suppression and Transitional Healthcare with Adaptive Youth Services. De trial zou 226 kinderen en jongeren includeren met gender incongruence die minstens twee jaar aanhield en die de puberteit hadden bereikt.

• Leeftijd: 10 tot 15 jaar en 11 maanden — in de praktijk vanaf circa 10–11 jaar voor meisjes en 11–12 jaar voor jongens
• Behandeling: GnRH-analogen (gonadotropine-releasing hormoon-analogen), oftewel puberteitsremmers
• Design: randomisatie tussen direct starten en pas na 12 maanden starten — niet placebo-gecontroleerd, niet geblindeerd
• Looptijd: gepland tot 2031

Het was de eerste gerandomiseerde gecontroleerde studie wereldwijd naar deze behandeling bij minderjarigen met genderdysforie.

Aanleiding: de Cass Review

De aanleiding voor de trial was paradoxaal. In 2024 had de NHS puberteitsremmers voor minderjarigen buiten onderzoeksverband verboden, naar aanleiding van de Cass Review. Die concludeerde dat het bewijs voor de werkzaamheid en veiligheid van puberteitsremmers "opmerkelijk zwak" was en dat de wetenschappelijke basis voor de bestaande zorgpraktijk ontbrak.

Dr. Hilary Cass beval in haar eindrapport zelf een gecontroleerde studie aan — niet om de behandeling alsnog te legitimeren, maar om eindelijk degelijk bewijs te genereren over een behandeling die jarenlang zonder dat bewijs was toegepast.

Wetenschappelijke en ethische kritiek

Vanaf de aankondiging stuitte het ontwerp op zware kritiek van clinici, onderzoekers en ethici:

• Open-label, geen placebo: kinderen en hun ouders weten in welke groep ze zitten. Dat maakt subjectieve uitkomstmaten (welzijn, lichaamsbeleving, depressie) onbetrouwbaar.
• Slechts 12 maanden vertraging in de controlegroep: dat is geen werkelijke controle, eerder een korte uitstelperiode. Het kan geen langetermijnverschil aantonen.
• Geen meting van langetermijnschade: de Cass Review en eerdere reviews — zoals de NICE-review (2020) — wezen juist op zorgen over vruchtbaarheid, botdichtheid, hersenontwikkeling en seksuele functie. De PATHWAYS-trial was niet ontworpen om die uitkomsten te beantwoorden.
• Toestemmingsprobleem: kan een tienjarige werkelijk geïnformeerd toestemmen voor randomisatie naar een behandeling met onbekende langetermijngevolgen op vruchtbaarheid en seksuele functie?
• 100%-cohort: eerdere data van de Tavistock-kliniek tonen dat vrijwel alle kinderen die puberteitsremmers krijgen, doorstromen naar cross-sex hormonen. De trial onderzoekt dus feitelijk de eerste stap van een ketenbehandeling, niet een geïsoleerde interventie.

De Clinical Advisory Network on Sex and Gender (CAN-SG) en SEGM publiceerden uitvoerige analyses waarin zij concludeerden dat de trial in haar bestaande vorm niet ethisch uitvoerbaar was.

MHRA legt de trial stil (februari 2026)

Op 25 februari 2026 maakte het Department of Health and Social Care bekend dat de MHRA de PATHWAYS-trial had opgeschort. Er was op dat moment nog geen enkele deelnemer geïncludeerd.

De MHRA wees expliciet op:

• Onvoldoende begrepen langetermijneffecten op vruchtbaarheid
• Risico's voor botdichtheid
• Mogelijke onomkeerbare ontwikkelingsschade
• Tekortkomingen in de informatiebrochures voor deelnemers en ouders

De trial mag pas hervat worden als King's College London de bezwaren van de MHRA naar tevredenheid heeft opgelost. Er is geen datum genoemd waarop dat zou kunnen gebeuren.

Wat dit betekent

Het stilleggen van PATHWAYS is ongebruikelijk. Klinische trials worden zelden door de medicijntoezichthouder geblokkeerd voordat ze beginnen — zeker niet trials die al ethische goedkeuring hebben en publiek zijn aangekondigd door de overheid. Dat de MHRA dat hier wél deed, bevestigt dat de zorgen die de Cass Review uitsprak over de evidentie van puberteitsremmers, ook gelden voor het ontwerp van het onderzoek dat die evidentie zou moeten leveren.

De ironie is daarbij scherp: de behandeling die jarenlang aan duizenden kinderen werd voorgeschreven zonder degelijk bewijs, blijkt nu — onder strikte regulatoire toetsing — zelfs in onderzoeksverband niet veilig genoeg te zijn om te starten.

Voor Britse minderjarigen met genderdysforie betekent het stilleggen dat puberteitsremmers feitelijk niet meer toegankelijk zijn — niet via reguliere zorg en niet via onderzoek. Voorstanders van de behandeling noemen dit een crisis; critici wijzen erop dat een behandeling waarvoor het bewijs ontbreekt, terecht niet beschikbaar is.

Bronnen:

• King's College London (2025). PATHWAYS Trial. kcl.ac.uk/research/pathways-trial
• NHS Health Research Authority (2025). PATHWAYS Trial — research summary. hra.nhs.uk
• NIHR Funding and Awards (2025). NIHR167530 — PATHWAYS. fundingawards.nihr.ac.uk
• GOV.UK (2026). PATHWAYS clinical trial paused following new MHRA advice, 25 februari 2026. gov.uk
• House of Commons Library (2026). Hormone treatments for children and young people: clinical trial and consultations, briefing CBP-10596. commonslibrary.parliament.uk
• Hansard UK Parliament (2025). Puberty Suppressants Trial, House of Commons debate, 17 december 2025. hansard.parliament.uk
• Hansard UK Parliament (2026). Puberty Blockers Clinical Trial, House of Commons debate, 23 maart 2026. hansard.parliament.uk
• Clinical Advisory Network on Sex and Gender (2025). Can a clinical trial of puberty blockers in children experiencing gender distress be carried out ethically? can-sg.org
• Sex Matters (2025). The puberty-blockers trial on trial. sex-matters.org
• National Health Executive (2026). PATHWAYS trial paused after MHRA raises new concerns. nationalhealthexecutive.com