De mythe van puberteitsremmers: volledig veilig en omkeerbaar?
De zin "puberteitsremmers zijn volledig veilig en omkeerbaar" wordt door klinieken gebruikt als geruststelling. Maar onderzoek vertelt een ander verhaal.
Het is een zin die ouders en jongeren regelmatig horen bij Nederlandse gender-klinieken: "Puberteitsremmers zijn volledig veilig en volledig omkeerbaar. Ze geven je de tijd om na te denken."
Maar is dat waar?
Wat zijn puberteitsremmers?
Puberteitsremmers — ook wel GnRH-analogen of puberteitsblokkerende hormonen — zijn medicijnen die de puberteit uitstellen. Ze worden al langer gebruikt bij kinderen met een te vroege puberteit (precocious puberty), maar worden bij transgender jongeren ingezet om de puberteit te pauzeren terwijl er meer tijd is voor besluitvorming.
De botdichtheid
Onderzoek toont consistent aan dat puberteitsremmers de ontwikkeling van botmineraaldichtheid remmen. De puberteit is een cruciale periode voor botopbouw — botten worden steviger en dichter. Door de puberteit uit te stellen, missen jongeren een deel van deze opbouw.
Bij jongeren die na de remmers doorgaan met crossseks hormonen (wat 98% doet, zoals we zo zullen zien) wordt de botopbouw niet volledig ingehaald. Dit vergroot op latere leeftijd het risico op osteoporose.
Het 98%-probleem
De kliniek stelt dat puberteitsremmers "bedenktijd" geven. Maar onderzoek van De Vries et al. (2011) laat zien dat 98% van de jongeren die beginnen met puberteitsremmers vervolgens doorgaat naar crossseks hormonen.
Dit roept een fundamentele vraag op: zijn de remmers echt bedenktijd, of zijn ze de eerste stap op een pad dat bijna altijd wordt vervolgd? Is de "poort" misschien eerder een "sluis" die open gaat en niet meer dicht?
Hersenontwikkeling
Er is ook toenemende zorg over de mogelijke invloed van puberteitsremmers op de hersenontwikkeling. Geslachtshormonen spelen een rol in de rijping van de hersenen tijdens de puberteit. Langetermijnstudies over de cognitieve effecten zijn nog schaars.
Vruchtbaarheid
Als een jongere van de puberteitsremmers overgaat naar crossseks hormonen — wat, zoals gezegd, in 98% van de gevallen gebeurt — is de kans op onvruchtbaarheid groot. Jongeren die de puberteit blokkeren hebben nooit volwassen geslachtscellen ontwikkeld, waardoor invriezen van zaad of eicellen voor het starten van de remmers de enige optie is. Klinieken zijn hier niet altijd proactief over.
Omkeerbaar?
Puberteitsremmers zijn technisch gezien omkeerbaar in de zin dat je kunt stoppen met het medicijn en de puberteit dan (traag) opstart. Maar de praktische onomkeerbaarheid zit in de 98% doorstroom naar hormoontherapie, het gemiste botopbouw-venster en de mogelijk gemiste kans op vruchtbaarheidsbehoud.
"Volledig veilig en volledig omkeerbaar" is een oversimplificatie die de werkelijkheid niet weerspiegelt.
Wat je kunt doen
Als je kind of jijzelf overweegt te beginnen met puberteitsremmers, heb je het recht om de volledige informatie te ontvangen. Vraag je arts naar: de invloed op botdichtheid, vruchtbaarheidsbehoud, langetermijnstudies en alternatieven.
Bronnen: De Vries A.L.C. et al. (2011). Puberty Suppression in Adolescents with Gender Identity Disorder. JAACAP. — Cass Review (2024). Independent Review of Gender Identity Services.
Deel dit artikel: