Sociale besmetting bij genderdysphorie — bestaat ROGD?
ROGD — Rapid Onset Gender Dysphoria — beschrijft het verschijnsel dat genderdysphorie in groepen gelijktijdig opduikt. Het concept is omstreden, maar de onderliggende patronen zijn reëel.
In 2018 publiceerde onderzoekster Lisa Littman een studie over een patroon dat ouders haar hadden beschreven: genderdysphorie die plotseling en in groepen optrad bij tieners die daarvoor geen genderproblemen hadden geuit. Ze noemde dit Rapid Onset Gender Dysphoria (ROGD).
De bevindingen
Littman beschreef op basis van vragenlijsten aan ouders:
- Genderdysphorie die plotseling ontstond, vaak na intensief gebruik van sociale media
- Een clustersgewijze verspreiding: meerdere vrienden in dezelfde groep kwamen tegelijk "uit" als transgender
- Een disproportioneel hoog aantal tienermeisjes
- Een hoge prevalentie van comorbide diagnoses: autisme, ADHD, depressie, trauma
De aanval op Littman
De reactie vanuit LHBTQI+-organisaties en een deel van de academische wereld was hevig. Haar universiteit (Brown University) trok aanvankelijk de persbericht terug na druk. Het tijdschrift dat de studie publiceerde voegde een disclaimer toe.
Haar studie werd niet ingetrokken. Een belangrijke methodologische beperking is dat de studie uitsluitend ouders bevroeg, niet de jongeren zelf — wat de bevindingen indirect maakt. Littman erkende dit zelf. Tegelijkertijd is dit geen reden om de bevindingen te negeren: het patroon dat ouders beschreven is consistent en vraagt om verder onderzoek. De kritiek was deels methodologisch van aard, maar ook deels politiek.
Wat het patroon ons vertelt
Of men de term ROGD accepteert of niet — het onderliggende patroon is onmiskenbaar. De explosieve stijging van meisjes die zich als transgender identificeren (in Nederland verdrievoudigd in tien jaar) kan niet volledig worden verklaard door biologische factoren. Sociale invloeden spelen een rol.
Dit hoeft geen complot te zijn. Het kan een combinatie zijn van:
- Sociale acceptatie die meer mensen doet "uitkomen"
- Jongeren die in trans-identiteit een verklaring vinden voor andere problemen
- Online communities die transitie presenteren als oplossing voor dysphorie, depressie of autisme
Waarom dit ertoe doet
Als sociale factoren een rol spelen bij genderdysphorie, is dit medisch relevant. Het betekent dat psychotherapie die onderliggende problemen aanpakt een betere optie kan zijn dan directe medische interventie. Het betekent ook dat "affirmative care" — waarbij de genderidentiteit van de jongere zonder verdere exploratie wordt bevestigd — mogelijk niet de beste aanpak is.
Bron: Littman L. (2018). Rapid-onset gender dysphoria in adolescents and young adults. PLOS ONE.
Deel dit artikel: