Deel 5 van 6

Ontbrekende zorg

De Nederlandse zorg heeft nauwelijks een plek voor detransitioners. Opvang, een behandelpad en nazorg ontbreken grotendeels.

Wie in Nederland wil transitioneren, vindt een uitgestippeld zorgpad. Wie wil detransitioneren, vindt vrijwel niets. Er is geen vast behandelpad, geen aangewezen plek, geen protocol voor nazorg. De zorg die zo gretig de transitie faciliteerde, laat het afweten zodra iemand terugkeert.

Geen behandelpad voor terugkeer

De Nederlandse genderzorg is ingericht op transitie, niet op detransitie. Er bestaat geen helder traject voor wie wil stoppen: bij wie meld je je, wie begeleidt het afbouwen van hormonen, wie behandelt de lichamelijke gevolgen, wie biedt psychische ondersteuning? Detransitioners moeten dit zelf bij elkaar zoeken, vaak bij behandelaars die geen ervaring met de materie hebben.

De drempel om terug te keren

Terugkeren naar de kliniek die de transitie startte, is voor velen ondenkbaar. Daar zit het wantrouwen, de schaamte en soms de boosheid in de weg. Maar buiten die kliniek is er nauwelijks een alternatief. Zo ontstaat een gat: de plek die de meeste kennis heeft, voelt onveilig, en de rest van de zorg mist de kennis. Detransitioners vallen tussen wal en schip.

Erkenning als voorwaarde voor zorg

Zolang de zorg detransitie als zeldzame uitzondering blijft behandelen, ontstaat er geen behandelpad. Erkenning dat de groep bestaat en zorg nodig heeft, is de eerste stap. Het wegzetten van detransitioners als marginaal verschijnsel is daarmee geen onschuldige inschatting, maar een keuze die zorg onthoudt.

Nazorg die er niet is

Goede nazorg zou meerdere dingen omvatten: medische begeleiding bij het afbouwen van hormonen en het behandelen van complicaties, psychische zorg voor rouw en trauma, en hulp bij het opnieuw vormgeven van het leven. In de praktijk is geen van deze elementen structureel geregeld. Detransitioners regelen hun herstel grotendeels op eigen kracht, soms met steun van lotgenoten online, omdat de reguliere zorg geen aanbod heeft.

De keten van tekortschieten

Het tekortschieten begint niet bij de nazorg. Het begint bij diagnostiek die te snel ging, bij voorlichting die de risico's bagatelliseerde, en bij registratie die uitval niet volgde. Detransitie is de plek waar al die tekortkomingen samenkomen. Een zorgsysteem dat de transitie zorgvuldig had begeleid, had ook de terugkeer kunnen opvangen. Dat het dat niet doet, legt bloot hoe eenzijdig de zorg is ingericht.

Bronnen bij dit deel

→ Volgende: Stemmen.