Bart Jan Spruyt: wat is er mis met de transgenderwet?
Historicus en publicist Bart Jan Spruyt legt uit wat er fundamenteel mis is met de Nederlandse transgenderwet en de ideologische grondslagen ervan. Hij analyseert de maatschappelijke en juridische gevolgen van wetgeving die geslacht op basis van zelfidentificatie wil regelen.
Over Bart Jan Spruyt
In dit gesprek met Ad Verbrugge in de serie De Nieuwe Wereld licht publicist en docent kerkgeschiedenis Bart Jan Spruyt toe waarom hij samen met anderen een manifest tegen de op handen zijnde nieuwe transgenderwet naar buiten bracht. Om er aandacht voor te vragen plaatsten de initiatiefnemers op honderden locaties in Nederland billboards die naar een website met een onderbouwend document verwezen. Spruyt zegt dat hij verbaasd was dat er nauwelijks debat op gang kwam, en dat critici al snel in de hoek van transfobie werden gezet. Volgens hem hebben juist heel uiteenlopende groepen, van feministen en medici tot journalisten en ondernemers, bezwaren tegen de wet; hij wilde die krachten bundelen.
Wat de wet volgens Spruyt verandert
Spruyt benadrukt dat het hier niet gaat over geslachtsveranderende operaties, maar over de juridische registratie van sekse in de basisadministratie en op het paspoort. Hij wijst erop dat hij het probleem als zodanig niet ontkent en begrip heeft voor mensen die diep met hun lichaam worstelen; voor sommigen kan een operatie volgens hem uitkomst bieden. Zijn bezwaar betreft het wegnemen van waarborgen: het voorstel zou de leeftijdsgrens en de verplichte voorafgaande beoordeling door een arts of psycholoog schrappen, waardoor jongeren makkelijker zelf hun geslachtsregistratie kunnen laten wijzigen. Daarmee wordt volgens hem de juridische afronding van een sociale transitie sterk vergemakkelijkt.
Affirmatie en onomkeerbare stappen
Spruyt stelt dat in een groot deel van de gevallen, hij noemt rond de 80 tot 85 procent, twijfel over de eigen geslachtelijkheid bij jonge kinderen tijdens de puberteit vanzelf verdwijnt. Vroege bevestiging van die twijfel, met een nieuwe naam, andere voornaamwoorden en andere kleding, gevolgd door wijziging van de geslachtsregistratie, kan volgens hem een onomkeerbaar proces in gang zetten dat leidt tot puberteitsremmers, hormonen van de andere sekse en uiteindelijk chirurgie. Hij plaatst dit in een filosofische context, met verwijzing naar denkers als Simone de Beauvoir en Judith Butler en het idee dat geslacht een sociale constructie zou zijn, tegenover de klassieke gedachte dat het lichaam de eerste werkelijkheid van de ziel is. Hij signaleert dat het aantal aanmeldingen bij genderklinieken sterk is gestegen, vooral bij jonge meisjes, en verwijst naar een cijfer uit een brief van minister Kuipers aan de Kamer.
Een breder maatschappelijk onbehagen
Verbrugge en Spruyt plaatsen de toename in een bredere context van onbehagen, vervreemding en verwarring rond identiteit, waarin het eigen lichaam tot brandpunt van ongeluk wordt. Ze wijzen op de rol van sociale media, peergroups en lesmateriaal, op het wegvallen van rituelen en overgangsfasen naar volwassenheid, en op factoren als prestatiedruk en een verleden van misbruik of autisme die bij sommige meisjes meespelen. Spruyt vindt dat de politiek geduld zou moeten oefenen, mede omdat het Radboud UMC onderzoek doet waarvan de uitkomsten worden afgewacht, en pleit ervoor de bestaande wet met haar leeftijdsgrens en voorwaarden te behouden, juist om kwetsbare kinderen tegen onomkeerbare keuzes te beschermen. Het verwijt dat zijn initiatief louter conservatief of religieus gemotiveerd zou zijn, ziet hij als een manier om het debat de mond te snoeren; hij zegt vanuit bezorgdheid en burgerschap te handelen.