Het verdrongen homoseksualiteitspatroon: hoe homoseksuele en biseksuele jongeren in de transitiepijplijn terechtkomen

In de discussie over genderzorg is er een patroon dat politiek ongemakkelijk is, maar empirisch consistent terugkeert: een deel van de mensen die transitioneert en later detransitioneert, blijkt homoseksueel of biseksueel te zijn. Ze transitioneerden niet omdat ze werkelijk een verkeerd geslacht hadden — ze transitioneerden omdat ze hun seksuele geaardheid niet konden accepteren.

Voor progressieve bewegingen die de rechten van zowel holebi-mensen als transgenderpersonen verdedigen, is dit een ongemakkelijk gegeven. Voor de betrokkenen zelf is het soms pas jaren later duidelijk.

Het patroon in de onderzoeksdata

De Zweedse Karolinska-onderzoekers Dhejne et al. (2011) documenteerden al vroeg dat een substantieel deel van de mensen die ooit als transgender waren behandeld, later als homoseksueel of biseksueel leefde. De correlatie tussen homoseksualiteit en genderdysforie — met name bij jongens — is in meerdere studies beschreven.

In het klassieke Nederlandse onderzoek (het Dutch Protocol) was een aanzienlijk deel van de patiënten met vroeg-onset genderdysforie homoseksueel. Bij adolescenten met laat-onset genderdysforie — de nieuwe populatie die in de jaren 2010 sterk groeide — lag dat anders, maar ook daar zijn verhoogde percentages biseksualiteit gedocumenteerd.

De Cass Review (2024) benoemde expliciet dat bij jongens met genderdysforie homoseksualiteit als onderliggende factor niet adequaat werd onderzocht. De review stelde dat de klinische praktijk van bevestiging zonder exploratie het risico inhield dat homoseksuele jongens op een medisch transitiepad werden gezet in plaats van begeleid te worden bij de acceptatie van hun seksuele geaardheid.

De verhalen op dit platform

Het patroon is zichtbaar in meerdere verhalen:

Ritchie Herron — Een homoseksuele man uit Newcastle die via online communities ervan overtuigd raakte dat hij transgender was. De NHS-genderkliniek stelde nooit de vraag of zijn onvermogen om zijn homoseksualiteit te accepteren aan de basis lag van zijn gendervraag. Hij werd gecastreerd. Hij had onmiddellijk spijt.

Teiresias — Een Nederlandse man (pseudoniem) die als homoseksueel zijn seksualiteit niet kon accepteren vanuit zijn gezinscontext. Via de Nederlandse genderkliniek transitieerde hij. Zijn moeders zorgen over trauma en zijn relatie met zijn vader werden door de kliniek genegeerd. Na jaren detransitioneerde hij.

Aleksa Lundberg — De Zweedse actrice die in haar autobiografie schreef dat ze terugkijkend liever had geleefd als "een gelukkige, vrouwelijke homo." Ze was gesteriliseerd als voorwaarde voor juridische geslachtsverandering.

Ollie Davies — Een biseksuele Australiër die door zijn queer-activistische vriendenkring op het idee werd gebracht dat hij transgender was. Na zes jaar estrogeen was hij onvruchtbaar.

De documentaire "Detransitioners: A European Tragedy" (2025) vertelt vier Europese verhalen — en alle vier personen zijn homo- of biseksueel.

Waarom dit zo politiek gevoelig ligt

Het patroon is politiek beladen om twee redenen.

Ten eerste: het roept herinneringen op aan werkelijke conversietherapie — aan de schadelijke pogingen om homoseksualiteit te "genezen." Elke suggestie dat sommige transgenderpersonen eigenlijk homoseksueel zijn, wordt snel geframed als een poging om transgenders te "onttransitioneren" of homoseksualiteit als alternatief op te dringen.

Ten tweede: het impliceert dat een deel van de genderzorg de facto heeft gefunctioneerd als conversietherapie — dat homoseksuele mensen, met name jongens die hun seksualiteit schaamden, via het transgendercircuit zijn omgeleid in plaats van begeleid bij acceptatie. Die conclusie is politiek explosief voor organisaties die zowel holebi- als transgenderrechten verdedigen.

Het onderscheid dat verloren ging

In de vroege transgenderzorg werd een onderscheid gemaakt tussen twee groepen: mensen met vroeg-onset genderdysforie (kind, persistent, sterk) en mensen met laat-onset genderdysforie (adolescent of volwassene, vaak vergezeld van andere psychiatrische problematiek). In de eerste groep werd meer bewijs gevonden voor positieve uitkomsten van medische transitie. In de tweede groep was het bewijs minder sterk — en was de overlap met homoseksualiteit en biseksualiteit groter.

Naarmate de jaren 2010 vorderden, verdween dit onderscheid uit de klinische praktijk. Alle aanmeldingen werden op vergelijkbare wijze behandeld. De vraag "is dit vroeg-onset of laat-onset?" werd vervangen door de bevestiging: "als je zegt dat je transgender bent, ben je transgender."

Het gevolg: jongeren die worstelden met de acceptatie van homoseksualiteit — soms omdat ze opgroeiden in religieuze of cultureel conservatieve omgevingen, soms omdat ze gepest werden op grond van hun gedrag, soms omdat ze autistisch waren en rolpatronen letterlijk interpreteerden — belandden in een medisch systeem dat hun verklaring voor hun pijn bevestigde zonder de pijn zelf te onderzoeken.

Hoe het beter kan

Het gaat er niet om dat homoseksuele jongeren worden "omgeleid" naar een hetero-identiteit. Het gaat erom dat een therapeut die wordt geconfronteerd met een veertienjarige jongen die zichzelf als meisje identificeert, de vraag mag stellen: komt dit voort uit een stabiele, aanhoudende genderidentiteit, of speelt hier ook schaamte over seksuele geaardheid een rol?

Die vraag stellen is geen conversietherapie. Het is diagnostiek. Het onderscheid was er. Het is in de loop van de jaren 2010 bewust uitgewist — en de prijs werd betaald door de mensen die de verkeerde diagnose kregen.

Bronnen:

• Dhejne, C. et al. (2011). Long-Term Follow-Up of Transsexual Persons Undergoing Sex Reassignment Surgery. PLOS ONE. plos.org
• Cass Review (2024). Final report — sections on sexual orientation and gender dysphoria. cass.independent-review.uk
• Genspect (2025). Detransitioners: A European Tragedy — documentary. genspect.org