Deel 6 van 6

Waarom Nederland vasthoudt

Terwijl het VK, Zweden en Finland terugschakelen, blijft Nederland het model verdedigen. De redenen liggen in prestige, instituties en belangen.

De internationale beweging is duidelijk. In het Verenigd Koninkrijk leidde de Cass Review tot een drastische herziening en het sluiten van de centrale genderkliniek. Zweden en Finland schroefden de medische behandeling van minderjarigen sterk terug nadat hun eigen evaluaties de bewijskracht als zeer laag beoordeelden. Tegen die achtergrond valt op hoezeer Nederland aan het model vasthoudt.

Het prestige van de uitvinder

Nederland is niet zomaar een gebruiker van het Dutch Protocol; het is de uitvinder ervan. Het model draagt de naam van het land en geldt internationaal als Nederlands wetenschappelijk visitekaartje. Dat maakt een koerswijziging psychologisch en institutioneel kostbaar: erkennen dat het bewijs zwak is, betekent erkennen dat het eigen vlaggenschip de toets der kritiek niet doorstaat. Het prestige dat aan de uitvinding kleeft, werkt zo als rem op herziening.

Institutionele verankering

Het protocol is diep verankerd in de Nederlandse zorginfrastructuur. De gespecialiseerde centra, de beroepsverenigingen, de richtlijnen en de wachtlijsten zijn alle rond het bestaande model gebouwd. Een fundamentele herziening raakt aan de legitimiteit van die instituties en aan de professionele identiteit van een hele generatie behandelaars. Instituties die hun bestaansrecht aan een model ontlenen, hebben er belang bij dat model te verdedigen.

Aansprakelijkheid als onuitgesproken factor

Een zelden hardop benoemde rem op herziening is juridische aansprakelijkheid. Het openlijk erkennen dat de bewijskracht zwak is en dat de criteria zijn losgelaten, opent de deur naar claims van gedupeerden. Vasthouden aan het model is ook een manier om die deur dicht te houden.

De Nederlandse uitzondering

Het resultaat is een opmerkelijke uitzonderingspositie. Het land dat het model bedacht, loopt achter bij de internationale herziening die op datzelfde model is gebaseerd. Waar buitenlandse overheden systematische literatuuronderzoeken lieten uitvoeren en hun beleid daarop aanpasten, blijft de Nederlandse praktijk grotendeels intact en wordt kritiek vaak afgedaan als import uit een gepolariseerd buitenlands debat.

De feiten wijzen een andere kant op. De bezwaren tegen het Dutch Protocol komen niet voort uit een cultuuroorlog maar uit methodologie: een ontbrekende controlegroep, selectieve uitval, kwetsbare uitkomstmaten en een toepassing op een populatie die nooit is onderzocht. Zolang Nederland die bezwaren niet inhoudelijk weerlegt maar institutioneel pareert, blijft de vraag staan waarom de uitvinder als laatste blijft staan.

Bronnen bij dit deel

→ Volgende: Bronnen.