Onvrede met je geslacht kan komen én gaan
Genderonvrede voelt als iets vaststaands. Toch laat onderzoek zien dat onbehagen over het eigen geslacht bij veel jongeren tijdens de adolescentie ontstaat én weer verdwijnt. Dat maakt haast met onomkeerbare behandeling riskant — en het is precies wat een groep artsen, psychologen en wetenschappers de Gezondheidsraad voorhoudt.
De Gezondheidsraad buigt zich over de jeugdzorg
Op 30 juni 2026 brengt de Gezondheidsraad advies uit over de transgenderzorg voor jongeren. Dertig jaar nadat Nederland met het Dutch Protocol internationaal richting gaf, staat de bewijsbasis onder druk. Systematische reviews vinden onvoldoende betrouwbaar bewijs dat de voordelen van puberteitsremmers en geslachtshormonen bij minderjarigen opwegen tegen de risico's — risico's die ingrijpend en vaak onomkeerbaar zijn.
Onvrede die vanzelf weer afneemt
Juist tijdens de puberteit krijgen veel jongeren meer duidelijkheid over hun lichaam, seksualiteit en seksuele oriëntatie. Een longitudinale studie uit het Groningse TRAILS-cohort laat zien waarom voorzichtigheid nodig is: gevoelens van onvrede met het eigen geslacht kwamen in de vroege adolescentie relatief vaak voor, maar namen bij een aanzienlijk deel van de jongeren later weer af. Onbehagen over het geslacht kan dus veranderen tijdens de ontwikkeling. Het te snel uitleggen als een vaste genderidentiteit is daarom riskant.
De groep die zich meldt is veranderd
Het Dutch Protocol werd ontwikkeld voor een kleine, zorgvuldig geselecteerde groep met vroege, aanhoudende genderdysforie en weinig bijkomende problemen. Die groep bestaat zo niet meer. Er melden zich veel meer jongeren bij genderklinieken, met een opvallende toename van meisjes bij wie de dysforie pas rond of na de puberteit ontstaat en vaak samengaat met psychische of neuro-ontwikkelingsproblematiek. Conclusies uit de oorspronkelijke groep doortrekken naar deze bredere, kwetsbaardere populatie is wetenschappelijk onverantwoord — zeker omdat zelfs voor die oorspronkelijke groep robuust bewijs ontbreekt dat het medische traject de geestelijke gezondheid structureel verbetert.
De pauzeknop is meestal geen pauze
De eerste medische stap is minder vrijblijvend dan vaak wordt voorgesteld: vrijwel alle jongeren die met puberteitsremmers beginnen, gaan daarna door naar hormonen van het andere geslacht. De remmer is daardoor meestal niet een neutrale pauze, maar het begin van een traject met onomkeerbare gevolgen voor vruchtbaarheid, seksuele beleving en botdichtheid.
Andere landen draaiden de koers
In het Verenigd Koninkrijk, Zweden, Finland en Noorwegen leidden systematische reviews tot een duidelijke koerswijziging: medische interventies bij minderjarigen werden beperkt, brede diagnostiek en psychologische begeleiding kwamen centraal. Lees meer over de Cass Review en over de cijfers en onderzoek die het debat bepalen.
Bron
Bewerkt naar het ingezonden opiniestuk 'Onvrede met je geslacht kan komen én gaan', de Volkskrant, 25 juni 2026. Ondertekenaars: Ruben Buijs (arts, klinisch patholoog), Geert-Jan Edelenbosch (publicist, voormalig coördinator jongeren- en onderwijsprogramma bij COC Nederland), Armand Girbes (internist-intensivist, klinisch farmacoloog, voormalig hoofd IC VUmc en emeritus hoogleraar intensivecaregeneeskunde), Marieke Hoogwout (schrijver, redacteur bij Vrij Links), Hacsi Horváth (klinisch epidemioloog, expert in systematische reviews en ervaringsdeskundige na het stoppen van een transitie), Maureen Horváth (medisch bioloog), Hanneke Kouwenberg (arts, radioloog), Pieter Omtzigt (econometrist, voormalig Tweede Kamerlid), Marieke den Ouden (psycholoog, bioloog), Roelien den Ouden (GZ-psycholoog, orthopedagoog) en Dorine Sellenraad (klinisch psycholoog, psychotherapeut, voormalig medewerker genderkliniek VUmc).