Jonathan Haidt: hoe de Angstige Generatie te bevrijden
Jonathan Haidt: hoe de Angstige Generatie te bevrijden
Over Jonathan Haidt
Jonathan Haidt is een sociaal psycholoog en auteur van het boek The Anxious Generation, met de ondertitel over hoe de grote herbedrading van de kindertijd een epidemie van psychische klachten veroorzaakt. In dit IQ Squared-gesprek in Londen vertelt hij hoe het boek bijna per ongeluk ontstond. Hij had een contract voor een boek over kapitalisme en moraliteit, maar bleef schrijven over wat er misging op universiteiten en in de bredere samenleving. Eerder schreef hij The Coddling of the American Mind over overbescherming. Toen hij een hoofdstuk wilde wijden aan de tienergeestelijke gezondheid voor een boek over sociale media en democratie, bleken de gegevens zo overweldigend dat dit hoofdstuk uitgroeide tot een apart boek.
Twee tragedies: verlies van vrij spel en de komst van de telefoon
Haidt beschrijft het boek als een tragedie in twee bedrijven. In het eerste verliezen we in de jaren negentig de op spel gebaseerde kindertijd; in het tweede krijgen we tussen 2010 en 2015 de op telefoon gebaseerde kindertijd. Hij verbindt het eerste verlies aan een ineenstorting van het onderlinge vertrouwen tussen volwassenen en in instituties. Toen ouders elkaar niet meer vertrouwden, durfden ze hun kinderen niet meer naar buiten te laten, ook al daalde de criminaliteit juist sterk. Die last viel volgens hem vooral op moeders. Vanuit een evolutionair perspectief wijst hij erop dat kinderen, net als andere zoogdieren, een lange kindertijd hebben waarin ze door onbegeleid spel met leeftijdgenoten leren: conflicten oplossen, regels maken en risico's inschatten. Hij illustreert dit met het verhaal van zijn puppy Wilma, die in het park steeds opnieuw een grote hond opzocht om haar grenzen te verkennen.
Sociale media en het veranderde verdienmodel
De tweede helft van de wip is de telefoon, die samenkomt met sociale media. Haidt schetst hoe iedereen aanvankelijk techno-optimist was: het internet leek wonderbaarlijk en de millennials groeiden er goed mee op. De omslag kwam toen het verdienmodel veranderde. Rond 2009 introduceerden platforms knoppen voor likes en retweets, waardoor content viraal ging en algoritmes de tijdlijn gingen sturen om de aandacht vast te houden. Hij verwijst naar interne documenten uit rechtszaken waarin medewerkers spreken over verslavende functies en over negatieve effecten op concentratie, geheugen, empathie, slaap en angst. Ook noemt hij sextortion als ernstig probleem dat vooral tienerjongens treft. De coronaperiode versterkte het probleem doordat kinderen nog meer binnen en op schermen zaten.
Correlatie of oorzaak?
Een veelgehoord bezwaar is dat Haidt correlatie met causaliteit verwart. Hij erkent dat correlatie geen oorzaak bewijst, maar stelt dat zijn boek juist hoofdstukken vol bewijs voor causaliteit bevat, inclusief experimenten met willekeurige toewijzing. Met een rechtszaak-analogie onderscheidt hij verschillende soorten bewijs: jongeren die zelf sociale media aanwijzen als oorzaak van hun klachten, ooggetuigen als ouders, leraren en hulpverleners, en de interne uitspraken van de bedrijven zelf. Hij wijst erop dat correlaties klein lijken wanneer je alle platforms, geslachten en uitkomsten samenvoegt, maar groter worden zodra je bijvoorbeeld specifiek naar meisjes en een enkel platform kijkt. Voor ouders en beleidsmakers, besluit hij, is de vraag niet of er honderd procent zekerheid is, maar of er een reële kans is dat dit kinderen schaadt. Hij nodigt het publiek nadrukkelijk uit om tegenargumenten in te brengen.
Bronnen
Let op: deze video is Engelstalig. Bekijk onze Verhalen voor Nederlandstalige getuigenissen.