Hannah Barnes — wat er mis ging bij de Tavistock-kliniek

Over Hannah Barnes

Hannah Barnes is journalist en auteur van het boek over de Tavistock-genderkliniek (jids, de Gender Identity Development Service). In dit gesprek vertelt ze niet als medicus, maar als journalist die jarenlang onderzoek deed naar wat er binnen deze kliniek misging. Ze sprak met meerdere clinici en betrokkenen en baseert haar verhaal op interviews en gedocumenteerde bronnen. Haar nadruk ligt steeds op de vraag wat er wel en niet bekend is over de behandelde jongeren.

De Nederlandse aanpak als vertrekpunt

Barnes legt uit dat een groep in Nederland een pionierende aanpak ontwikkelde voor een zeer kleine groep jongeren wier genderdysforie al sinds de kindertijd bestond, was blijven bestaan en in de puberteit intensiveerde, en die psychisch stabiel waren en in een steunende omgeving leefden. Het traject begon met puberteitsremmers, oorspronkelijk vanaf twaalf jaar, gevolgd door cross-sekse hormonen (testosteron voor bij de geboorte als vrouw geregistreerde jongeren, oestrogeen voor jongens) en operatie vanaf achttien. Volgens Barnes berusten twee centrale Nederlandse studies op deze aanpak, maar zijn die studies op zichzelf niet bijzonder sterk en zijn ze later kritisch tegen het licht gehouden.

Druk, beleid en gebrek aan data

In het Verenigd Koninkrijk groeide de druk om hetzelfde te doen als Nederland, zegt Barnes. Die druk kwam van jongeren en families, van belangengroepen, maar ook van andere clinici en van de bredere medische wereld. Professor Russell Viner, die het onderzoek leidde, vertelde haar dat ook collega-endocrinologen aandrongen, met het argument dat niet-handelen evengoed gevolgen heeft als handelen. Barnes vindt een onderzoeksstudie op zich een redelijke aanpak, omdat de geneeskunde zo bewijs vergaart. Wat haar verbaast, is dat jids de behandeling als beleid uitrolde voordat er behoorlijke data uit de eigen studie terugkwamen. Toen er in 2016 wel data binnenkwamen, lieten die geen verbetering zien bij jongeren op puberteitsremmers en waren sommigen er zelfs slechter aan toe, maar dat gaf geen aanleiding tot heroverweging.

Veranderende populatie en ontbrekende registratie

Barnes beschrijft hoe de kliniek in meer dan dertig jaar duizenden jongeren zag, maar nauwelijks bijhield hoe het hun verging, ook niet bij wie geen medisch traject inging. Vanaf ongeveer 2009-2010 schoten de verwijzingen omhoog en keerde de verhouding tussen de seksen om: waar het eerder vooral ging om jongens met levenslange dysforie, kwamen er steeds meer meisjes van wie de genderdysforie pas in de adolescentie begon. De beperkte bewijsbasis gold volgens haar voor de eerste groep, niet voor de tweede. Bij een parlementaire zitting in 2015 vond een meerderheid van de commissie de kliniek juist te voorzichtig. Barnes wijst ook op de rol van NHS England, dat de dienst aanstuurde en de beleidsuitrol in 2014 liet passeren zonder echt toezicht, naar haar inschatting eerder door verwaarlozing en de omvang van de organisatie dan door opzet.

Bronnen

• YouTube — Hannah Barnes — wat er mis ging bij de Tavistock-kliniek