Kathleen Stock: Material Girls — Waarom realiteit telt voor het feminisme (Plebity)

Over Kathleen Stock

Kathleen Stock is filosoof en was hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Sussex in Engeland. In dit interview met Plebity bespreekt ze haar boek Material Girls: Why Reality Matters for Feminism. Ze vertelt dat het boek goed verkocht, maar dat de gebruikelijke uitnodigingen voor literaire festivals grotendeels uitbleven; volgens haar past het boek niet in het vertrouwde verhaal van positief liberaal feminisme. Stock schrijft al jaren over dit onderwerp via artikelen en blogposts, en zegt dat de reacties in haar omgeving daardoor niet wezenlijk zijn veranderd. Haar doel, benadrukt ze, is om in heldere taal het brede publiek aan te spreken.

Geloof, fictie en dwang

Een kernidee uit het boek is het onderscheid tussen geloven en je onderdompelen in een fictie. Stock denkt dat sommige mensen werkelijk geloven dat een man een vrouw kan worden, vooral jongere mensen die dit van gezaghebbende organisaties overnemen. Maar veel mensen die zeggen dat trans vrouwen letterlijk vrouwen zijn, geloven dat volgens haar niet echt: ze zijn ondergedompeld in een fictie waarvan ze denken dat die om welwillende, therapeutische redenen nuttig is. Als filosoof van de fictie wijst ze erop dat onderdompeling in een roman, film of toneelstuk heel normaal is en niet betekent dat je het verschil met de realiteit kwijt bent. Problematisch wordt het volgens haar wanneer mensen het contact met de werkelijkheid verliezen, en vooral wanneer instituties mensen proberen te dwingen mee te doen. Die dwang verloopt vaak via moralisering: wie de werkelijkheid benoemt, krijgt te horen gemeen of haatdragend te zijn. Dat dit zo emotioneel verloopt, ziet zij juist als aanwijzing dat het debat niet over waarheid gaat.

Taal, kinderen en lesbiennes

Stock gebruikt naar eigen zeggen meestal voorkeursvoornaamwoorden, als een vorm van beleefdheid die ze ook kan intrekken, bijvoorbeeld bij een veroordeelde mannelijke verkrachter in een vrouwengevangenis of bij een jong kind. Ze verzet zich tegen het valse dilemma dat trans-activisme zou opwerpen: óf iets is letterlijk waar, óf je bedriegt. Er is volgens haar een derde weg, vergelijkbaar met spel en toneel. Ze maakt zich zorgen over wat het met jonge kinderen doet wanneer hun wordt geleerd om duidelijk mannelijk ogende mensen "vrouw" te noemen, omdat kinderbreinen juist een sterk vermogen hebben om geslacht te herkennen. Ook bespreekt ze de gevolgen voor lesbiennes: jonge vrouwen kunnen onder sociale en morele druk komen te staan, en daarom is taal nodig om seksuele oriëntatie te kunnen benoemen.

Feminisme, veiligheid en gevangenissen

Stock positioneert zich niet binnen één ideologisch kamp; ze bekritiseert zowel liberaal als radicaal feminisme en wil zelfstandig nadenken. Ze ontleedt het idee van vrouw-zijn als sociale rol en laat zien hoe dat ruimte schiep voor de stelling dat mannen met de juiste presentatie vrouwen zouden zijn. Over gevangenissen reageert ze op de analogie met rassensegregatie: om te zeggen dat het ene op het andere lijkt, moet je het hele verschijnsel en de motieven bekijken. Vrouwen worden van mannen gescheiden omdat mannen gemiddeld groter en sterker zijn en kwetsbare vrouwen beschermd moeten worden; de motieven achter rassensegregatie waren volgens haar fundamenteel anders en verwerpelijk. Ze benadrukt dat dit geen uitspraak is dat alle trans vrouwen daders zouden zijn: het gaat om patronen van mannelijk geweld en om beschermende maatregelen die noodzakelijkerwijs grofmazig zijn. Tot slot pleit ze ervoor dat het feminisme zich richt op ernstige wereldwijde problemen voor vrouwen en op betere taal om jongere vrouwen te bereiken.

Bronnen

• YouTube — Kathleen Stock: Material Girls (Plebity)