Lisa Marchiano — tienertransitie als zoektocht naar betekenis (Benjamin Boyce)
Lisa Marchiano analyseert bij Benjamin Boyce hoe gendertransitie bij tieners vaak een uiting is van een bredere existentiële zoektocht naar betekenis en
Over Lisa Marchiano
Lisa Marchiano is een jungiaans psychotherapeut die in dit gesprek met Benjamin Boyce ingaat op de sterke toename van genderdysforie onder tieners, vooral meisjes. Ze vertelt dat het onderwerp rond 2015 plotseling in haar omgeving opdook, zowel in haar praktijk als via haar eigen tienerkinderen, en dat het haar onmiddellijk deed denken aan sociale besmetting: het verschijnsel kwam in groepjes voor, waarbij kinderen elkaar beïnvloedden en er voortdurend over praatten. Toen ze besefte dat er permanente medische ingrepen aan vastzaten, raakte ze bezorgd en ging ze er onderzoek naar doen. Daarover schreef ze onder meer een veelgelezen artikel in een jungiaans tijdschrift over genderdysforie bij tieners als een vorm van psychische besmetting.
Sociale besmetting en historische parallellen
Marchiano plaatst de huidige golf in een lange geschiedenis van patronen waarbij de manier waarop mensen hun leed uiten, mede gevormd wordt door een wisselwerking tussen het medisch-therapeutische establishment en de patiënt. Ze noemt de hysterie aan het eind van de negentiende eeuw, met de Parijse neuroloog Charcot wiens dramatische demonstraties van jonge vrouwelijke patiënten bekend werden in de pers, en die na zijn dood grotendeels verdween. Ze wijst ook op eetstoornissen zoals anorexia en boulimia, die zeldzaam waren tot ze via media en bekende gevallen breed bekend raakten. Volgens haar worden zulke 'diagnoses' deels samen gemaakt: een narratief verandert wat een arts of therapeut verwacht te zien, en de patiënt brengt dat vervolgens mee, waardoor het geheel zichzelf versterkt. Mass hysteria, merkt ze op, trof historisch overwegend tienermeisjes.
Betekenis, symbool en het gevaar van verstarring
Vanuit een jungiaans kader betoogt Marchiano dat veel jongeren die zich als trans identificeren in werkelijkheid op zoek zijn naar betekenis en naar een diepe, transcendente ervaring. Jung stelde dat ieder mens een innerlijk mannelijke en innerlijk vrouwelijke kant heeft (animus en anima) en dat het belangrijk is daarmee in contact te komen. Wanneer een tiener dat innerlijke beeld letterlijk maakt en zegt "ik bén een man", wordt iets symbolisch geconcretiseerd en daarmee star. Volgens haar verwijst een symbool altijd naar iets groters dat zich niet helemaal in taal laat vatten; zodra het concreet wordt, verliest het die openheid. Ze koppelt dit aan reflectief vermogen en aan het idee dat groei juist keuzes vermenigvuldigt, terwijl een vaste identiteit de mogelijkheden vernauwt.
Ouders, initiatie en zorgvuldigheid
Marchiano benadrukt dat dit voor ouders anders ligt dan bij bijvoorbeeld eetstoornissen, waar wel passende hulp bestaat: ouders die willen vertragen, worden volgens haar vaak geïsoleerd, gewantrouwd of als transfoob weggezet, terwijl de omgeving het kind bevestigt. Ze geeft inmiddels telefonische consulten aan ouders en adviseert vooral te vertrouwen op de eigen ouderlijke kennis van het kind en in te zetten op verbinding. Bij jonge kinderen vindt ze het gepast rustig grenzen te stellen aan onomkeerbare beslissingen en het kind te helpen breder te leven, met uiteenlopende activiteiten, vrienden, beweging en minder tijd online. Bij oudere jongeren ligt dat anders. Ze erkent daarbij nadrukkelijk dat transitie voor sommige mensen wel degelijk een waardevolle weg van individuatie is geweest, en wil hun ervaring niet wegpoetsen.
Bronnen
Let op: deze video is Engelstalig. Bekijk onze Verhalen voor Nederlandstalige getuigenissen.