'Illegale medicijnen zijn mijn enige uitweg' — de waarheid over transgenderzorg (NOS)
NOS onderzoekt hoe jongeren die geen toegang krijgen tot transgenderzorg hun toevlucht nemen tot illegale hormonen, en belicht de gevolgen van wachttijden en drempels in de zorg. De reportage roept vragen op over de kwaliteit van zorg en de bescherming van kwetsbare jongeren die buiten het reguliere circuit om hormonen zoeken.
Over deze NOS-reportage
In deze reportage onderzoekt de NOS hoe jongeren die zich niet thuis voelen in het geslacht waarmee ze geboren zijn, hun weg zoeken in de transgenderzorg. De makers spraken met jongeren zoals Kai, Jo en Joanna, die vertellen over hun gevoel van vervreemding van hun eigen lichaam. Een van hen omschrijft het als "met je linkerschoen aan je rechtervoet lopen". De reportage schetst hoe groot de drang naar transitie kan zijn en hoe de lange wachttijden in de zorg jongeren in een uitzichtloze situatie brengen.
Wachtlijsten en hun gevolgen
Voordat iemand in aanmerking komt voor een medische behandeling moet vaak lang gewacht worden, volgens de reportage soms wel drie jaar, en sinds de coronaperiode zijn die wachttijden verder opgelopen. De NOS verspreidde een vragenlijst onder jongeren op de wachtlijst. Daaruit kwam naar voren dat zij meer afschuw voor hun lichaam kregen en depressiever werden. Negen op de tien jongeren gaf aan eraan gedacht te hebben om uit het leven te stappen vanwege de wachttijden, en een op de drie deed een of meerdere zelfmoordpogingen. De jongeren zelf vertellen openhartig over hun wanhoop en suicidale gedachten in deze periode.
Illegale medicatie als uitweg
Door de uitzichtloosheid nemen sommige jongeren hun toevlucht tot zelfmedicatie: hormonen die ze zelf online bestellen. Op forums en sites zoals Reddit circuleren handleidingen over hoe je in transitie kunt en waar je medicijnen kunt bestellen. De reportage toont websites die fungeren als verzameling van illegale apotheken, met aanbieders uit landen als Brazilie, India, Rusland en Thailand, waar vaak met crypto of een overschrijving betaald wordt. Daarnaast wordt een betaalde optie genoemd waarbij een arts in Europa recepten uitschrijft, maar zonder begeleiding van een genderteam. Volgens de reportage zegt meer dan de helft van de jongeren zelfmedicatie te hebben overwogen, en naar schatting gebruikt een op de zeven daadwerkelijk zulke medicijnen, ook minderjarigen vanaf veertien jaar.
Risico's en reacties
Een arts wijst in de reportage op de gevaren van zelfmedicatie: middelen waarvan de herkomst en samenstelling onbekend zijn, en bloedwaarden die extreem kunnen oplopen. Dat kan onder meer leiden tot bloedpropjes en stolsels en tot grote medische schade. De grootste zorg is dat jongeren geen begeleiding krijgen, zowel medisch als psychisch. De boodschap is om zelfmedicatie altijd met een arts te bespreken; dat heeft geen invloed op het recht op behandeling. Minister Kuipers reageert dat zelfmedicatie risicovol is en roept jongeren op zich te melden bij een huisarts of patientenvereniging. Hij wijst op gestegen capaciteit en streeft naar wachttijden in maanden in plaats van jaren. De reportage wijst er ten slotte op dat wachttijden per locatie verschillen en sluit af met bemoedigende woorden van jongeren die hun transitie al achter de rug hebben.