NOS Stories — 'Illegale medicijnen zijn mijn enige uitweg' — de waarheid over transgenderzorg
NOS Stories brengt een indringende reportage over jongeren die door de extreem lange wachttijden in de Nederlandse transgenderzorg noodgedwongen toevlucht
Deze video is Nederlandstalig.
Over deze NOS Stories-reportage
In deze reportage onderzoekt NOS Stories hoe jongeren in de Nederlandse transgenderzorg omgaan met de lange wachttijden voor een behandeling. De makers spraken jongeren die zich niet thuis voelen in het geslacht waarmee ze geboren zijn, en die voor hulp aankloppen bij een arts. De video legt uit wat genderdysforie voor hen betekent: het gevoel dat het lichaam "niet klopt", waarbij sommigen hun eigen lichaam een laag rapportcijfer geven en aangeven zichzelf bijna te haten. Aan het woord komen onder anderen Kai, Jo en Joanna, die elk hun eigen ervaring delen.
Wachttijden en wanhoop
Volgens de reportage kunnen de wachttijden in de transgenderzorg oplopen tot soms drie jaar, mede door de coronaperiode. De makers legden honderden jongeren op de wachtlijst een vragenlijst voor. Daaruit kwam naar voren dat veel jongeren meer afschuw kregen van hun lichaam en depressiever werden. Negen op de tien jongeren gaf aan eraan te hebben gedacht uit het leven te stappen vanwege de wachttijden, en één op de drie deed één of meerdere zelfmoordpogingen. Jongeren beschrijven hoe moeilijk dagelijkse handelingen zoals opstaan of douchen worden, en hoe uitzichtloos de situatie aanvoelt.
Illegale en zelf geregelde medicatie
De reportage laat zien dat sommige jongeren uit wanhoop zelf hormonen regelen. Op forums en sites zoals Reddit circuleren handleidingen, en via verzamelsites van apotheken kunnen medicijnen besteld worden uit landen als Brazilië, India en Rusland, vaak betaald met crypto. Daarnaast bestaat een betaalde optie waarbij een arts elders in Europa recepten ondertekent, maar zonder begeleiding van een genderteam. Joanna vertelt dat ze al bijna een jaar zelfmedicatie gebruikt. Volgens de reportage zegt meer dan de helft van de bevraagde jongeren zelfmedicatie te hebben overwogen; naar schatting gebruikt ongeveer één op de zeven het daadwerkelijk, en het gaat soms om minderjarigen vanaf 14 jaar.
Medische risico's en reactie van de minister
In de reportage waarschuwt een arts voor de risico's van zelfmedicatie: bloedwaardes die extreem verhoogd raken, bloed dat te dik wordt en het risico op bloedpropjes, stolsels en grote medische schade. Ook ontbreekt begeleiding voor zowel de psyche als het lichaam, en is onduidelijk wat er werkelijk in besteld middelen zit. Wie toch zelfmedicatie gebruikt, krijgt het advies dit met een arts te bespreken; dat leidt niet tot het stopzetten van behandeling. Minister Kuipers roept jongeren op het niet zelf te doen en zich bij een huisarts of patiëntenvereniging te melden. Hij wijst op een gestegen behandelcapaciteit en streeft naar intakes binnen maanden in plaats van jaren. Omdat wachttijden per locatie verschillen, adviseert de reportage dit met de huisarts te bespreken.