Reem Alsalem over Schotse genderwet: verklaring VN Special Rapporteur
VN Special Rapporteur Reem Alsalem reageert op de Schotse genderherkennigswet en waarschuwt dat zelfidentificatiewetgeving de rechten van vrouwen ondermijnt. Ze benadrukt dat vrouwenrechten in internationaal recht gebaseerd zijn op biologisch geslacht en dat dit niet mag worden vervangen door subjectieve genderidentiteit. De verklaring werd uitgebracht terwijl het Schotse parlement debatteerde over de omstreden wet.
Over Reem Alsalem
Reem Alsalem is VN Special Rapporteur inzake geweld tegen vrouwen en meisjes. In deze sessie van een commissie van het Schotse parlement licht zij de brief toe die zij eerder over de hervorming van de Schotse genderherkenningswet (de Gender Recognition Act, GRA) aan de regering stuurde. Ze benadrukt dat zij optreedt als onafhankelijk expert vanuit haar mandaat: haar opvattingen zijn haar eigen visie en vormen geen bindend standpunt van de VN. Naar eigen zeggen heeft zij ook een Belgische en Jordaanse achtergrond en bracht zij deze toelichting uit terwijl zij in Libië op missie was.
Zelfidentificatie en internationaal recht
Alsalem maakt een onderscheid tussen juridische erkenning en zelfidentificatie. Juridische erkenning van genderidentiteit is volgens haar verankerd in het internationaal recht, maar voor een ongereguleerd zelfidentificatieproces ("unhinged self-id") zonder waarborgen bestaat daarvoor naar haar mening geen basis. Erkenning kan op zelfidentificatie worden gebaseerd, mits er passende waarborgen zijn ingebouwd. Ze wijst erop dat vaak verwezen wordt naar de Yogyakarta-beginselen, terwijl die volgens haar niet bindend zijn en het aspect geslacht buiten beschouwing laten. Ook gaat ze in op een eerdere brief die zij over Bulgarije mee-ondertekende; met de kennis van nu zou ze die naar eigen zeggen anders en met meer nadruk op waarborgen hebben geformuleerd.
Waarborgen en bescherming van vrouwen
Centraal in haar betoog staat de bescherming van kwetsbare groepen. Net zoals er waarborgen gelden op scholen, in ziekenhuizen of bij de politie, zou ook een proces dat toegang geeft tot extra rechten of tot ruimtes voor vrouwen gereguleerd moeten zijn. Dat betekent volgens haar niet dat iedereen verdacht wordt, maar dat gewelddadige mannen mazen in de wet kunnen benutten om toegang te krijgen tot vrouwen. Ze pleit voor zogeheten "single sex spaces" naast gemengde voorzieningen, zonder die laatste af te schaffen, zodat vrouwen die dat nodig hebben een keuze houden. Ze noemt ook zelfuitsluiting als reëel probleem en wijst op de wisselwerking met de Equality Act, waaronder een rechterlijke uitspraak die zij toeschrijft aan Lady Haldane.
Data, getuigenissen en het verzoek om een pauze
Alsalem benadrukt het belang van het verzamelen van data op basis van geslacht, niet alleen van genderidentiteit, en waarschuwt dat het ontbreken daarvan tot verkeerde conclusies kan leiden. Volgens haar bestaat er wel bewijs, maar is dit versnipperd en niet samengebracht; getuigenissen van slachtoffers en vrouwenorganisaties beschouwt zij eveneens als bewijs van geleefde ervaring. Ze adviseert de wet niet door te jagen maar een pauze in te lassen voor effectbeoordelingen en een bredere herziening van de GRA. Niet-bindende richtsnoeren noemt zij een pleister: sommige zaken moeten in de wet zelf worden vastgelegd. Het thema van het verlagen van de leeftijdsgrens wil ze publiekelijk niet behandelen, omdat dit niet in haar brief stond en zij eerst de regering moet raadplegen.
Bronnen
Let op: deze video is Engelstalig. Bekijk onze Verhalen voor Nederlandstalige getuigenissen.