Tavistock klokkenluider Marcus Evans — "De grootste medische schandaal since lobotomieën"

Over Marcus Evans

Marcus Evans is psychoanalyticus met decennia ervaring in de psychiatrie. Hij was bestuurder (governor) van de Tavistock and Portman Trust en stapte na zes maanden van interne discussie op. In deze podcast met Stella O'Malley en Stella's gesprekspartner vertelt hij over zijn vertrek, zijn werk met jongeren en volwassenen rond genderdistress, en zijn nieuwe boek. Samen met zijn vrouw Sue Evans — die een juridische procedure (judicial review) tegen de Tavistock-genderkliniek GIDS startte — schreef hij eerder "Gender Dysphoria: A Therapeutic Model". Sinds ongeveer 2019 zien zij ouders en jongvolwassenen die zich zorgen maken over het medische model. Zijn nieuwe boek heet "Identity and the Foundational Myth: Psychological Insights into Gender Distress", met een voorwoord van de inmiddels overleden psychoanalyticus Ron Britton.

De foundational myth en de overgewaardeerde overtuiging

Evans beschrijft hoe sommige jongeren tijdens de turbulentie van de adolescentie een complex geheel aan onzekerheden — over liefde, seksualiteit, werk en loskomen van ouders — terugbrengen tot één probleem: het gevoel het verkeerde geslacht te hebben. Die zekerheid werkt als een harnas dat angst en twijfel buitensluit, maar volgens hem de groei remt. Hij verbindt dit met het oude psychiatrische begrip van de "overvalued idea" (overgewaardeerd idee), waarover hij naar eigen zeggen al jaren geleden schreef en dat teruggaat op een traditie in de Britse psychiatrie, onder meer een artikel van zijn mentoren Ron Britton en John Steiner uit 1994. In het gesprek wordt de overeenkomst besproken met het idee van de "extreme overvalued belief". Wie de overtuiging in twijfel trekt, wordt al snel als vijand of als kwaadwillend gezien, mede aangewakkerd door wat hij online en in de media beschrijft als activisme.

Kritiek op het affirmatieve model en de puberteitsremmer-trial

Als therapeut wil Evans de wereld door de ogen van de patiënt begrijpen, zonder mee te gaan in de overtuiging of de relatie meteen kapot te maken — hij vergelijkt het met het werken met anorexia, waar empathie niet hetzelfde is als instemming. Het affirmatieve model noemt hij een ineenstorting van goede geestelijke gezondheidszorg. Hij spreekt over een ervaren puberteitsremmer-trial waarvan het protocol die dag werd vrijgegeven en die slechts twee jaar follow-up zou kennen; dat acht hij volstrekt onvoldoende, omdat de gevolgen pas op latere leeftijd zichtbaar worden. Hij stelt voor om in plaats daarvan jongeren te volgen die al puberteitsremmers kregen. Over volwassen transitie zegt hij dat het volgens hem altijd te veel is gepromoot, dat hij ooit bij de para-suicide-dienst in King's mensen zag die na geslachtsoperaties overdoses namen, en dat hij niet tegen elke transitie is, maar pleit voor meer voorzichtigheid — en niet bij kinderen.

Klokkenluiden en de gang naar pers en rechter

Evans schetst de geschiedenis: Sue Evans luidde naar zijn zeggen rond 2004–2005 de noodklok, medisch directeur David Taylor schreef in 2006 een kritisch rapport dat volgens hem nooit aan het professionele comité werd getoond, en later schreef staf-governor David Bell een rapport na signalen van GIDS-medewerkers. Evans probeerde als bestuurder inzage te krijgen, tekende een geheimhoudingsverklaring en besloot uiteindelijk op te stappen toen hij intern niet werd gehoord. Journalist Andrew Gilligan en programma's als Newsnight en Panorama benaderden hem; hij leverde achtergrondinformatie aan Hannah Barnes en haar team. Hij noemt het optreden van de BBC eenzijdig. Voor hem is dit geen activisme maar ethisch handelen: als medische autoriteiten de lijn van goede ethiek niet meer bewaken, ga je naar de media en uiteindelijk naar de rechter — de route die via Sue Evans en later Keira Bell tot de bekende juridische zaken leidde.

Bronnen

• YouTube — Tavistock klokkenluider Marcus Evans over genderdistress (podcast)