Het transgenderprotocol — Zembla International (Engelstalig)
Zembla International onderzoekt het transgenderprotocol dat in Nederland en wereldwijd wordt toegepast bij jongeren met genderdysforie.
Over Zembla International
In deze Engelstalige uitzending onderzoekt Zembla het Nederlandse transgenderprotocol voor jongeren met genderdysforie. In Nederland staan volgens de uitzending bijna 3.000 jongeren op de wachtlijst voor gendergerichte zorg. De genderkliniek van de Vrije Universiteit in Amsterdam wordt gepresenteerd als pionier: in de jaren zeventig was het de eerste kliniek ter wereld die behandeling bood bij genderdysforie, aanvankelijk alleen voor volwassenen. In de jaren negentig werden ook minderjarigen behandeld. Zembla volgt onder meer Lucy, Amber en Martin, en spreekt artsen en wetenschappers in binnen- en buitenland.
Het Nederlandse protocol en puberteitsremmers
Volgens de uitzending bedachten artsen in Amsterdam een behandeling waarbij de puberteit wordt stilgezet met zogenoemde puberteitsremmers, gepresenteerd als een pauzeknop om zorgvuldig na te denken over een definitieve transitie. In 2006 publiceerden de artsen een artikel dat internationaal bekend werd als het "Dutch protocol": jongeren krijgen onder bepaalde voorwaarden puberteitsremmers, vanaf 15 jaar hormoonbehandeling en vanaf 18 jaar mogelijk een operatie. De eerste onderzoeksresultaten verschenen in 2010. Het aantal aanmeldingen steeg sterk: van enkele tientallen in 2013 naar bijna 3.000. In 2016 organiseerde de kliniek een wereldwijd gendersymposium, geopend door koningin Máxima.
Internationale twijfels over het bewijs
Buitenlandse experts zetten in de uitzending vraagtekens bij de wetenschappelijke onderbouwing. In het Finse Tampere kreeg psychiater Riittakerttu Kaltiala twijfels: de jongeren die zich meldden leken niet op de patiënten uit de Amsterdamse studie en kampten vaker met ernstige psychiatrische problemen. In het Zweedse Göteborg uitten kinderpsychiater Angela Sämfjord en psychiatrieprofessor Mikael Landén soortgelijke zorgen, onder meer over een hoger gehalte aan late aanmeldingen en neuropsychiatrische symptomen zoals autisme. Landén vroeg waarom voor deze patiëntengroep een lager bewijsniveau zou gelden dan voor andere. In Londen probeerde de Tavistock-kliniek de Amsterdamse resultaten te repliceren, maar vond volgens journalist Hannah Barnes geen psychologisch voordeel van puberteitsremmers. De Britse autoriteiten beoordeelden de zorg later als ontoereikend en besloten de kliniek te sluiten.
Kritiek op de onderzoeksmethode
Zembla legde de Amsterdamse studie voor aan Nederlandse methodologen en aan hoogleraar Yolande Brookman. Een belangrijk kritiekpunt is het ontbreken van een controlegroep: zonder vergelijking valt niet vast te stellen of jongeren zich beter voelen door de puberteitsremmers of door de psychologische begeleiding. In de gevolgde groep van 55 patiënten vulden 32 jongeren alle vragenlijsten in; één patiënt overleed aan complicaties van een genderoperatie. Volgens de uitzending stapt in Nederland vrijwel iedere jongere die met remmers begint door naar de volgende fase van de transitie, terwijl de website van de kliniek de remmers nog presenteert als bedenktijd. Finland en Zweden beperkten het protocol na systematische literatuuronderzoeken die wezen op een lage mate van zekerheid in het bewijs.
Bronnen
Let op: deze video is Engelstalig. Bekijk onze Verhalen voor Nederlandstalige getuigenissen.