The Bigger Picture Conference 2023 — online trans en detrans-gemeenschappen
Op The Bigger Picture Conference 2023 werd een onderzoekspresentatie gehouden over online trans- en detrans-gemeenschappen.
Over deze presentatie
Deze presentatie op The Bigger Picture Conference 2023 doet verslag van onderzoek naar online trans- en detrans-gemeenschappen. De spreker analyseerde de inhoud van vijf Reddit-gemeenschappen, met de nadruk op vrouwelijke leden die hun gender bevragen, zich als transgender identificeren, of die hun transitie hebben gestaakt (desistance) of teruggedraaid (detransitie). De aanpak is die van een antropoloog of socioloog: van dichtbij kijken naar de lokale cultuur en begrijpen hoe nieuwkomers worden gesocialiseerd in wat je wel en niet zegt, en hoe je dat zegt.
Trans en internet groeiden samen op
De spreker schetst hoe het internet vanaf de jaren tachtig een belangrijke plek werd voor genderverkenning. Het internet verbindt mensen over grote afstanden, brengt vreemden met gedeelde, vaak verborgen interesses samen, en geeft controle over wat je over jezelf deelt. Waar je vroeger transgendercontent in de donkere hoeken van Usenet moest opzoeken, is het nu overal aanwezig. Bestaand onderzoek richtte zich vooral op oudere mannen en ging er vaak van uit dat online gemeenschappen onverdeeld positieve steun bieden. De spreker vraagt zich af of dat beeld klopt voor de recente toename van jonge mensen, vooral meisjes en jonge vrouwen, die zich sinds rond 2010 als trans identificeren, en of er sociale invloed meespeelt.
Twijfel als taboe
Het centrale thema is twijfel en hoe leden ermee omgaan. Volgens de spreker draait het online vaak om advies over klinische gesprekken, in de praktijk om het omzeilen van de poortwachtersrol van behandelaars: leden leren het juiste profiel te tonen en geen twijfel mee de spreekkamer in te nemen, omdat twijfel de toegang tot medicatie of operaties kan blokkeren. Tegelijk is twijfel ook binnen de gemeenschappen taboe. Je mag de gender van een ander niet in twijfel trekken en het concept genderidentiteit niet bevragen, maar je mag wel voorbehoud uiten over je eigen identiteit, mits in de juiste bewoordingen. Onderhuids klinken serieuze vragen door: ben ik echt trans, hangt dit samen met trauma, ben ik misschien gewoon lesbisch, wat als ik er spijt van krijg.
Drie manieren om twijfel te neutraliseren
De spreker onderscheidt drie verweven strategieën. De eerste is geinternaliseerde transfobie: twijfel wordt geframed als zelfafwijzing door een leven lang schaamte, en wie zichzelf in twijfel trekt zou daarmee ook andere transmensen schaden. De tweede is het impostorsyndroom: bronnen stellen dat alleen echte transmensen zich afvragen of ze trans genoeg zijn, zodat twijfel juist als bewijs van een echte identiteit wordt gepresenteerd. De derde zijn intrusive thoughts: terugkerende twijfels worden bestempeld als ongewenste, ziekelijke gedachten die je ware zelf zouden ondermijnen. Telkens mogen leden hun twijfel uiten en die vervolgens verwerpen; de conclusie ligt al vast en de gemeenschap bekrachtigt het afwijzen van de eigen vragen. Bij belangrijke stappen luidt het advies vaak: niet zeker? Zet de volgende stap, je kunt altijd nog van gedachten veranderen, waarbij weinig aandacht is voor de oplopende kosten van terugkeren.
Een uitweg uit de twijfel
De andere helft van het onderzoek bestaat uit verhalen van vrouwen die hun transitie staakten of terugdraaiden. Zij beschrijven het ongemak van doen alsof, het gevoel een bedrieger te zijn, en het besef dat transitie niet werkte. Sommigen vertellen dat het idee trans te zijn juist dysforie gaf, of dat fixatie op het lichaam de afkeer versterkte. Anderen aanvaardden uiteindelijk dat zij altijd vrouw zouden blijven en leerden met die realiteit te leven in plaats van die te verloochenen. Volgens de spreker laten deze verhalen zien dat er een uitweg uit de twijfel bestaat.
Bronnen
Let op: deze video is Engelstalig. Bekijk onze Verhalen voor Nederlandstalige getuigenissen.