In Emma's paspoort staat dat ze een jongen is — VRT
VRT portretteert Emma, wier paspoort aangeeft dat ze een jongen is, en belicht de complexe werkelijkheid van genderregistratie en de gevolgen voor haar dagelijks leven. Een Nederlandstalige reportage die de menselijke kant toont van genderwetgeving en identiteitsdocumenten in België.
Over de reportage
In deze reportage portretteert de VRT Emma, een kind dat zichzelf als meisje ziet maar van wie het paspoort en de identiteitskaart een jongensnaam en een ander geslacht vermelden. Emma vertelt hoe ze op haar negende op school uit de kast kwam: de dag erna ging ze als meisje naar school en gebruikte vrijwel iedereen meteen haar nieuwe naam. Volgens haar verliep dat heel goed. De aflevering brengt vanuit Emma's eigen perspectief in beeld wat het voor een kind betekent dat officiële documenten niet overeenkomen met hoe zij zichzelf ervaart.
Het paspoort en wat erin staat
Centraal staat het verschil tussen hoe Emma zichzelf voelt en wat er in haar paspoort staat. Daar staat nog haar oude naam, Gijs. Emma noemt dat teleurstellend en jammer: het klopt voor haar niet, en het zal volgens haar ook nooit echt kloppen zolang die naam blijft staan. Ze legt uit waarom dat papiertje voor haar wel degelijk belangrijk is. Het voelt als een vorm van erkenning. Bij grenscontroles op reis hoeft ze zich dan geen zorgen te maken over verbaasde reacties, en als ze ergens wil gaan werken en haar document moet tonen, kan ze zelf kiezen of ze iets vertelt. Dat ervaart ze als een stuk vrijheid.
De voorgestelde wet
De reportage koppelt Emma's verhaal aan een voorgestelde transgenderwet. Als die wordt aangenomen, zouden ook kinderen onder de 16 jaar hun geslacht en naam op hun identiteitsdocument kunnen laten aanpassen op basis van hun eigen beleving; daarvoor zouden ze nog wel eerst langs een rechter moeten. Wie ouder is dan 16 zou dat zonder rechter kunnen regelen, gewoon via de gemeente. Volgens de reportage hebben kinderen onder de 16 soms ook nu al toestemming van de rechter gekregen, maar kostte dat steeds veel tijd en geld. Omdat Emma en haar familie niet wilden wachten tot ze 16 was of tot de wet er zou zijn, zijn ze er alvast aan begonnen. Emma wilde haar naam en geslacht heel graag en al lang veranderen.
Kritiek en Emma's reactie
De reportage benoemt ook critici van de wet, die vinden dat je onder de 16 nog te jong bent om alles te laten aanpassen. Emma reageert daarop. Ze vindt dat je over zulke grote beslissingen natuurlijk met je ouders moet praten, maar ze noemt het gek als anderen oordelen, omdat je niet kunt bepalen wat iemand anders voelt of denkt. Bij een heel jong kind van bijvoorbeeld drie begrijpt ze de terughoudendheid wel, maar wie 13 of 14 is, kan dat volgens haar prima zelf bepalen. Emma heeft die stap zelf al gezet en wacht nog op haar nieuwe paspoort. Over ongeveer twee maanden mag ze een nieuw paspoort en identiteitskaart aanvragen, en dan komt daar Emma te staan. Ze hoopt dat de wet er komt en dat transgender zijn daardoor beter wordt geaccepteerd.