Hannah Barnes — journalist brengt sluiting genderkliniek in kaart

Over Hannah Barnes

Hannah Barnes is onderzoeksjournalist en werkte vijftien jaar bij de BBC, onder meer voor Newsnight. In dit gesprek vertelt zij over haar boek Time to Think, over de teloorgang en uiteindelijke sluiting van de Tavistock-genderkliniek (de Gender Identity Development Service, GIDS) in het Verenigd Koninkrijk. Samen met een oud-collega deed zij vanaf 2018-2019 verslag van wat er binnen de kliniek speelde. Ze beschrijft zichzelf niet als een activistische journalist: ze wilde de feiten op een rij zetten en een blijvend verslag vastleggen, zodat een kalme, op bewijs gebaseerde discussie mogelijk werd over hoe je het best zorg verleent aan deze vaak kwetsbare jongeren.

Sterke groei en een verschuivend patroon

Barnes schetst hoe de dienst van een handvol verwijzingen per jaar uitgroeide tot duizenden. Waar het in de jaren negentig nog om ongeveer een dozijn kinderen per jaar ging, waren er in 2009 zo'n 97 verwijzingen, in 2019 al tweeënhalfduizend en in het laatste jaar met cijfers meer dan vijfduizend. Tegelijk veranderde wie er werd verwezen. Aanvankelijk waren het vooral jongens; rond 2011 was er ongeveer een gelijke verhouding, en vanaf 2015 vormden meisjes ruwweg tweederde. Vaak ging het om meisjes bij wie de genderdistress pas in de puberteit begon en die daarnaast worstelden met angst, depressie, zelfbeschadiging, eetproblemen of een belaste voorgeschiedenis.

Ongelijke zorg en het ontbreken van gegevens

Volgens Barnes liep de zorg sterk uiteen: sommige jongeren werden na twee of enkele afspraken doorverwezen voor puberteitsremmers, terwijl een uitzonderlijke minderheid tientallen sessies kreeg. Binnen het team bestond geen overeenstemming over de beste aanpak, en clinici konden zo verschillend denken dat zij niet meer samen aan dezelfde gezinnen konden werken. Opvallend vindt zij het gebrek aan cijfers: een kliniek die bijna 35 jaar bestond, kon publiek nauwelijks iets zinnigs vertellen over de duizenden jongeren die zij zag. Hoeveel kinderen precies werden verwezen voor puberteitsremmers is niet bekend; op basis van openbare bronnen schat zij ruim 1500. Gevoelige kerngegevens werden niet bewaard of niet vrijgegeven.

Zorgen, signalen en wat er niet veranderde

Barnes vertelt dat clinici aanvankelijk geloofden dat puberteitsremmers tijd gaven om na te denken, omkeerbaar waren en geen langetermijneffecten hadden. Toen onderzoeksgegevens dat beeld onderuithaalden, bleek vrijwel iedereen die remmers kreeg later door te gaan naar hormonen, en was er geen aangetoond psychologisch voordeel. Toch veranderde de praktijk nauwelijks: een terugkerend thema is dat alles veranderde, maar niets veranderde. Clinici vreesden dat het stellen van de gebruikelijke vragen als transfoob zou worden uitgelegd, en kennis, bijvoorbeeld over operatierisico's na vroege puberteitsremming, werd vaak niet schriftelijk vastgelegd. Een hoog aandeel verwezen jongeren had autistische trekken of was op het eigen geslacht gericht, signalen die volgens haar wel werden opgemerkt maar geen ander beleid opleverden.

Detransitie en onbeantwoorde vragen

Barnes benadrukt dat zowel jongeren die zeggen geholpen te zijn als jongeren die schade ondervonden in beeld moeten blijven. Omdat er geen follow-up van de patiënten is, is onbekend hoeveel mensen achteraf tevreden of ontevreden zijn, en kan de schaal niet worden vastgesteld. Detransitie is bovendien ingewikkeld: na vergevorderde medische of chirurgische ingrepen zijn veranderingen vaak onomkeerbaar. Begrip van mensen voor wie de behandeling niet werkte, kan volgens haar de zorg voor iedereen verbeteren.

Bronnen

• YouTube — Hannah Barnes over Time to Think en de sluiting van de Tavistock-genderkliniek (Triggernometry)