James Esses: vrije meningsuiting in de therapeutische beroepspraktijk
Gesprek met James Esses over hoe therapeuten in het VK onder druk staan om het bevestigingsmodel te volgen en geen alternatieve benaderingen te verkennen met cliënten. Hij pleit voor ruimte voor explorerende therapie als volwaardig alternatief en bespreekt de gevolgen voor therapeuten die deze ruimte opeisen. Een belangwekkend gesprek over professionele vrijheid en de ideologisering van de therapeutische praktijk.
Over James Esses
James Esses is schrijver, commentator en pleitbezorger uit het Verenigd Koninkrijk, met een achtergrond als jurist. In dit gesprek met Stephanie Winn vertelt hij hoe hij tijdens zijn vijfjarige masteropleiding tot therapeut betrokken raakte bij het debat over de behandeling van kinderen met genderdysforie. Naast zijn studie deed hij vrijwillig counselingwerk met kinderen. Toen hij zag dat jongeren steeds vaker richting puberteitsremmers en cross-sekse hormonen werden gestuurd, vond hij dat hij zich daar als therapeut in opleiding over moest uitspreken. Samen met andere therapeuten diende hij een petitie in bij de Britse overheid. Dat leidde tot klachten bij zijn opleiding en uiteindelijk, drie jaar in de opleiding, tot zijn verwijdering per direct, zonder gesprek, hoorzitting of beroep.
De rechtszaak en de uitkomst
Volgens Esses volgde een rechtsgang van ongeveer drieënhalf jaar, gefinancierd via crowdfunding, met kosten die volgens zijn schatting rond de 120.000 à 130.000 pond lagen. Hij voerde actie tegen zowel de universiteit als de UK Council for Psychotherapy, een van de belangrijkste accreditatieorganen voor therapeuten in het VK. De zaak eindigde in twee buitengerechtelijke schikkingen. De UK Council for Psychotherapy verklaarde naar eigen zeggen voor het eerst dat therapeuten met gendercritische opvattingen geldige, wettelijk beschermde professionele overtuigingen hebben, en dat het een legitiem professioneel standpunt is dat kinderen niet gemedicaliseerd zouden moeten worden. De universiteit bood volgens Esses herhaaldelijk excuses aan en zegde toe dit nooit meer een student te laten overkomen. Hij noemt dit een belangrijke verschuiving in het Britse debat.
Zorgen over het therapeutenvak
Esses en Winn bespreken hun zorg over de staat van het therapeutische beroep. Beiden horen van therapeuten in opleiding en ervaren therapeuten die op hun grens zitten omdat ze druk voelen om mee te gaan in genderbevestiging en identiteitspolitiek. Esses bekritiseert het idee dat een cliënt alleen geholpen kan worden door iemand met dezelfde "geleefde ervaring", omdat dat volgens hem botst met empathie als kernprincipe van therapie. Hij wijst ook op de praktijk waarbij therapeuten verschillen in huidskleur of een "machtsonevenwicht" in de spreekkamer moeten benoemen, wat hij afwijst. Hij vertelt dat hij zelf ooit een therapeut had die twijfelde of ze kon doorgaan vanwege zijn politieke opvattingen, maar daar later excuses voor aanbood; voor hem werd dat een les in wat niet te doen. Hij stelt dat de fundamentele vaardigheden van een therapeut volgens hem niet aan te leren zijn, en merkt op dat therapie in het VK niet wettelijk gereguleerd is.
Geleefde ervaring en macht bij kinderen
Een centraal punt is de kritiek op het raadplegen van jongeren met genderdysforie over hoe zij behandeld willen worden. Esses vergelijkt dit met het vragen aan iemand in een staat van manie hoe die behandeld wil worden, en noemt het "volledig achterstevoren". Beiden bespreken hoe genderidentiteit kinderen een vorm van macht over volwassenen kan geven, en hoe ouders in sommige rechtsgebieden met conversietherapiewetgeving in de problemen kunnen komen. Tot slot vertelt Esses over zijn huidige werk: schrijven en pleitbezorging, een focus op vrije meningsuiting in het onderwijs, en het opbouwen van een netwerk en directory van gelijkgestemde therapeuten in het VK onder de naam "Just Therapy". Hij overweegt zelf weer deeltijds in de praktijk te gaan werken.
Bronnen
Let op: deze video is Engelstalig. Bekijk onze Verhalen voor Nederlandstalige getuigenissen.