Maya Forstater (Sex Matters): hoe vrouwen in het VK de wet gebruiken — WDI 2024

Over Maya Forstater

Maya Forstater is medeoprichter van de mensenrechtenorganisatie Sex Matters. In deze toespraak op de conferentie van Women's Declaration International vertelt ze haar eigen verhaal: ze is een van honderden vrouwen en mannen die volgens haar op het werk gediscrimineerd of lastiggevallen werden omdat ze zich uitspraken over mannen en vrouwen. In 2019 daagde ze haar werkgever voor de rechter met een claim over geloofsdiscriminatie. Ze verloor eerst, ging in beroep, won, en rondde haar zaak vorig jaar af met toekenning van een schadevergoeding. Forstater benadrukt dat ze dit niet als persoonlijke verdienste ziet: als zij het niet had gedaan, had iemand anders het gedaan, omdat de onderliggende wet goed verankerd is.

De juridische basis

Forstater moest betogen dat de overtuiging dat geslacht echt, onveranderlijk en belangrijk is, een filosofische overtuiging is. Die uitspraak schiep een precedent dat sindsdien door anderen wordt gebruikt op het werk en als gebruikers van diensten. Ze legt uit dat dit niet alleen op de Equality Act rust, die beschermt tegen discriminatie op grond van religieuze of filosofische overtuiging, maar ook op het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Artikel 9 beschermt vrijheid van gedachte, geweten en religie; dat recht is echter niet absoluut en kan onder bepaalde voorwaarden door de staat worden beperkt. De eerste horde is of een overtuiging "worthy of respect in a democratic society" is. Mensenrechten gelden universeel, ook voor overtuigingen die anderen verkeerd of aanstootgevend vinden, aldus Forstater. Ze verwijst naar een tweet van JK Rowling als korte samenvatting van dit evenwicht tussen vrijheid van meningsuiting en het recht op privacy.

Zaken sinds de uitspraak

Forstater noemt zes zaken die sinds haar uitspraak zijn gewonnen: Alison Bailey, Denise Fahmy, Rachel Meade, Jo Phoenix, Shahrar Ali en Roz Adams. Elke zaak voegde volgens haar iets nieuws toe. De zaak-Bailey liet zien dat ook meer specifieke overtuigingen beschermd zijn, niet alleen een basale gendercritische opvatting. Fahmy won op grond van intimidatie, na een petitie binnen de Arts Council die zich tegen haar richtte omdat ze opkwam voor LGB Alliance. De zaak-Adams tegen een verkrachtingscrisiscentrum in Edinburgh draaide niet om politieke meningen op het werk, maar om hoe het centrum functioneerde toen een cliënt vroeg of zij een man of vrouw zou zien. Forstater wijst er ook op dat veel zaken zijn geschikt of stilletjes verdwenen zonder geteld te worden, en dat het soms al volstaat als mensen voet bij stuk houden.

Bredere gevolgen en grenzen

Volgens Forstater maakt het precedent ook collectieve organisatie mogelijk: er zijn sekse-gelijkheidsnetwerken ontstaan in onder meer de ambtenarij, de politie, de gezondheidszorg en het onderwijs, en organisaties als LGB Alliance en Sex Matters behielden hun status als goed doel. Ze noemt een vergelijkbare zaak in Noorwegen en verwacht meer zaken in Europa. Tegelijk wijst ze op grenzen: de Equality Act dekt niet alle relaties, en winnen in een tribunaal betekent niet altijd weer aan het werk komen. Ze benadrukt dat ook anderen rechten hebben en dat rechters neutraal blijven over feiten bij geloofsdiscriminatie. Tot slot noemt ze artikel 3 over vernederende behandeling als een recht dat nog getoetst moet worden, en verwijst ze naar verpleegkundigen die een zaak aanspannen over kleedruimtes.

Bronnen

• YouTube — Maya Forstater (Sex Matters) — WDI-conferentie 2024