Vier oorzaken van genderdysforie — typologieën uit de klinische praktijk (Dr. Roberto D'Angelo)

Gebaseerd op zijn klinische praktijk als psychiater beschrijft Dr. Roberto D'Angelo vier verschillende trajecten die kunnen uitmonden in genderdysforie.

Over Dr. Roberto D'Angelo

In deze video bespreekt Dr. Roberto D'Angelo, psychiater met ervaring in transgenderzorg, vier typologieën van genderdysforie die hij in zijn klinische praktijk heeft waargenomen. Hij benadrukt dat zijn observaties zijn gebaseerd op werk met volwassenen en niet op kinderen, en dat het om zijn persoonlijke ervaring gaat binnen de groep cliënten die hij zelf heeft gezien. Genderdysforie omschrijft hij als een vorm van lijden die voortkomt uit een ongemak tussen het bij de geboorte toegewezen geslacht en het gender dat iemand bij zichzelf ervaart. Volgens hem is de precieze oorzaak van genderdysforie niet bekend, en kunnen de oorsprongen per persoon verschillen en elkaar deels overlappen.

Fysieke en seksuele oorsprong

De eerste typologie noemt D'Angelo de fysieke dysforie: genderdysforie die voortkomt uit een lichamelijke of fysiologische oorzaak. Hij noemt voorbeelden als PCOS, het syndroom van Klinefelter, androgeenongevoeligheid, prenatale blootstelling aan hormonen, endocriene gevoeligheid en neurologische of intersekse-aspecten. Dit is volgens hem verreweg de meest voorkomende vorm die hij bij volwassenen ziet, met zowel vroege als late aanvang. De tweede typologie is de seksuele oorsprong, die hij in verband brengt met het werk van Ray Blanchard over autogynefilie. D'Angelo zegt deze oorzaak te hebben waargenomen, maar dat hij Blanchards theorie niet volledig deelt en er vragen bij heeft. In zijn ervaring is deze vorm bij oudere volwassenen zeldzaam; de laatste jaren ziet hij bij jongere volwassenen een verwarring tussen geërotiseerde verlangens en genderdysforie.

Sociale en trauma-gerelateerde oorsprong

De derde typologie is de sociale oorsprong. Tot enkele jaren geleden zag D'Angelo sociale dysforie vooral als bijproduct van een fysieke oorzaak, maar bij jongere volwassenen ziet hij dat het sociale juist het beginpunt kan zijn. Hij beschrijft jongvolwassenen die zich neutraal voelen over hun lichaam, maar lijden onder hoe de buitenwereld hen voortdurend in een tweedeling indeelt. Hij verbindt dit aan een bredere taal en bredere begrippen rond gender waarin deze generatie opgroeit. De vierde typologie is de trauma-gerelateerde oorsprong, die hij naar eigen zeggen zeer zelden tegenkomt; hij noemt het voorbeeld van iemand met ernstig en langdurig misbruik dat in hun beleving samenhing met het identificeren met een ander gender.

Nuance en voorbehoud

D'Angelo benadrukt dat zijn percentages slechts indicaties zijn binnen zijn eigen praktijk en dat lezers ze met de nodige terughoudendheid moeten bekijken. Hij stelt dat het benoemen van de distress van genderdysforie niet bedoeld is om transgender of non-binaire identiteiten als pathologie te bestempelen, maar om de oorsprong van het lijden beter te begrijpen. Hij wijst erop dat de begrippen complex zijn, dat er waarschijnlijk meer oorzaken bestaan dan de vier die hij noemt, en dat het begrip "echt transgender" volgens hem niet bestaat. Hij kondigt aan over elke typologie een aparte video te maken en nodigt kijkers uit om hun eigen ervaringen te delen.

Bronnen

Let op: deze video is Engelstalig. Bekijk onze Verhalen voor Nederlandstalige getuigenissen.

Lees verder over transspijt en detransitie

De video hierboven raakt aan een onderwerp dat steeds vaker in beeld komt: transspijt (in de internationale literatuur transition regret) en detransitie - het geheel of gedeeltelijk terugdraaien van een geslachtstransitie. Wie nadenkt over transitie, twijfelt achteraf of een dierbare ondersteunt, vindt hier persoonlijke ervaringen en wetenschappelijk onderzoek bij elkaar.

Gebaseerd op zijn klinische praktijk als psychiater beschrijft Dr. Roberto D'Angelo vier verschillende trajecten die kunnen uitmonden in genderdysforie. Op transspijt.nl leggen we naast video's ook onderzoek vast - over puberteitsremmers, cross-seks hormonen, mastectomieën, het affirmatieve zorgmodel en de kritiek daarop - en persoonlijke verhalen van mensen die hun transitie hebben teruggedraaid. Veel video's zijn Engelstalig; in onze verhalen vind je Nederlandstalige getuigenissen.

Persoonlijke verhalen

Alle verhalen →

Onderzoek en achtergrond

Alle artikelen →

Twijfel je over je transitie of die van een dierbare? Je hoeft niet alleen te zijn. Op de hulp-pagina vind je organisaties die onbevooroordeeld kunnen ondersteunen. Bij vragen kun je ook contact opnemen - desgewenst anoniem.