Wat is genderkritisch feminisme? En waarom is iedereen zo boos?

Over deze lezing

Deze Engelstalige lezing legt uit wat genderkritisch feminisme is en waarom het zoveel weerstand oproept. De spreker begint met het beeld dat in populaire media zoals The New York Times, The Guardian en The Conversation van deze stroming wordt geschetst: vrouwen met dit standpunt worden vaak aangeduid als "terfs" (trans-exclusionary radical feminists) of "swerfs" (sex worker exclusionary radical feminists) en neergezet als tegenstanders van transrechten. Volgens de spreker zijn die karakteriseringen politieke interventies in een verhit debat over zelfidentificatie en wettelijk geslacht, en geven ze de stroming verkeerd weer. De centrale stelling is dat genderkritisch feminisme niet over trans gaat, maar over geslacht (sekse).

De wortels in het radicaal feminisme

Genderkritisch feminisme wordt gepresenteerd als een heropleving van het radicaal feminisme, dat volgens de lezing rond 1967 in de Verenigde Staten ontstond met denkers als Ti-Grace Atkinson en Shulamith Firestone en groepen als New York Radical Women en The Feminists. Waar liberaal feminisme streefde naar gelijkheid op mannelijke voorwaarden en socialistisch feminisme sekse onderschikte aan klasse, stelde het radicaal feminisme sekse centraal als een eigen as van onderdrukking, naast klasse en ras. De spreker citeert onder meer Germaine Greer (The Female Eunuch), Gerda Lerner (The Creation of Patriarchy) en Catharine MacKinnon, die schreef dat seksualiteit voor het feminisme is wat arbeid is voor het marxisme.

Waarom geslacht centraal staat

Volgens de lezing zien genderkritische feministen vrouwen als een "sekse-kaste" en is geslacht een belangrijke maar niet de enige as van onderdrukking; ze noemen zichzelf genderabolitionisten die de hiërarchie op basis van sekse willen opheffen. Niet sekse zelf is het probleem, maar wat er sociaal, juridisch en economisch mee is gedaan. De spreker illustreert dit met voorbeelden uit Caroline Criado Perez' boek Invisible Women, zoals medische onderzoeksbias en een gezondheidsapp zonder menstruatieregistratie. Daarnaast worden hedendaagse vormen van seksegerelateerd geweld en discriminatie genoemd, en wordt verwezen naar het VN-vrouwenrechtenverdrag CEDAW.

Bezwaren en antwoorden

In het laatste deel behandelt de spreker bezwaren tegen genderkritisch feminisme: dat het essentialistisch zou zijn, dat het verschil of diversiteit zou ontkennen, dat het niet intersectioneel zou zijn, dat het de kenniservaringen van gemarginaliseerde groepen niet zou erkennen, en dat het benoemen van verschil gelijkheid in de weg zou staan. Bij elk bezwaar geeft ze een tegenargument, onder verwijzing naar onder anderen Catharine MacKinnon en zwarte feministen als Kimberlé Crenshaw en bell hooks. De conclusie is dat sekse als criterium een heldere groep en politieke beweging oplevert, en dat er volgens de spreker geen gelijkheid of bevrijding mogelijk is zonder sekseverschillen te benoemen en te accommoderen.

Bronnen

• YouTube — Wat is genderkritisch feminisme? En waarom is iedereen zo boos?