Deel 3 van 7
Botdichtheid en botgezondheid
Puberteit is de fase waarin het skelet zijn piekmassa opbouwt. Puberteitsremmers grijpen precies daarop in, met een meetbare daling van de botdichtheid.
De adolescentie is de periode waarin het skelet het grootste deel van zijn levenslange botmassa opbouwt. Geslachtshormonen sturen dat proces aan. Door die hormonen weg te nemen, grijpt een puberteitsremmer rechtstreeks in op de botopbouw, in precies het venster waarin die het hardst nodig is.
Waarom de timing ertoe doet
Tijdens de puberteit stijgt de botdichtheid sterk; het is het moment waarop de piekbotmassa wordt gevormd. Die piek is bepalend voor de botgezondheid op latere leeftijd en voor het risico op osteoporose en breuken. Een lage opbouw in deze fase laat zich later moeilijk inhalen. Puberteitsremmers onderbreken juist deze opbouw.
Wat het onderzoek laat zien
Onderzoek naar kinderen die puberteitsremmers gebruikten, waaronder de Britse early intervention study van Carmichael en collega's, registreerde een afname of stilstand van de botdichtheid tijdens de behandeling, gemeten als z-scores ten opzichte van leeftijdsgenoten. De Cass Review en de York-reviews bevestigen dat puberteitsremmers de botdichtheid negatief beïnvloeden, terwijl onzeker blijft of dit volledig herstelt.
De cruciale onzekerheid is wat er daarna gebeurt. Omdat vrijwel alle kinderen doorstromen naar cross-sekse hormonen, is er nauwelijks een groep die de remmers staakt en de eigen puberteit hervat. Daardoor ontbreekt het bewijs dat de botdichtheid zich volledig herstelt. De aanname van herstel is niet onderbouwd.
Niet zomaar terug te draaien
De claim dat de botdichtheid "gewoon weer aantrekt" zodra de behandeling stopt, is een aanname zonder solide bewijs. Het venster waarin botmassa wordt opgebouwd, is leeftijdsgebonden en sluit zich. Wat in die fase niet is opgebouwd, kan een blijvend tekort betekenen.
Bronnen bij dit deel
- Carmichael, P. et al. — Short-term outcomes of pubertal suppression in a selected cohort of 12 to 15 year old young people with persistent gender dysphoria in the UK, PLOS ONE (2021)
- Cass Review — Final Report (2024)
- Taylor, J. et al. — Interventions to suppress puberty, Archives of Disease in Childhood (2024)
→ Volgende: Hersenontwikkeling en cognitie.