Fraude, fetisjen en kaders in de transbeweging — Dr. Az Hakeem (ep. 193)
Dr. Az Hakeem, psychotherapeut gespecialiseerd in genderdysforie, bespreekt in aflevering 193 de minder besproken aspecten van de transbeweging.
Over Dr. Az Hakeem
Dr. Az Hakeem is psychiater en psychotherapeut, opgeleid in Londen en Glasgow, en lid van de Royal College of Psychiatrists. Hij is gespecialiseerd in forensische psychiatrie en psychotherapie en runde jarenlang een psychotherapeutische dienst voor volwassenen met genderdysforie. Naar eigen zeggen zag hij sommige cliënten wekelijks, soms langer dan tien jaar, wat hem meer langdurig klinisch contact gaf dan gebruikelijk is. Hij schreef twee boeken over het onderwerp en geeft in dit gesprek met de podcast "Gender: A Wider Lens" aan dat zijn tweede boek, over detransitie, uitgesprokener is dan het eerste. In deze aflevering deelt hij zijn indeling van mensen die transitie overwegen en zijn kritiek op hoe de zorg en de samenleving daarmee omgaan.
Vier categorieën in plaats van één label
Volgens Hakeem worden onder de noemer "trans" tegenwoordig zeer verschillende groepen samengevoegd, wat verwarring schept. Hij onderscheidt er vier. Een kleine groep die hij transseksuelen noemt gelooft werkelijk de andere sekse te moeten zijn. Een veel grotere groep noemt hij transvestieten: mensen die diep van binnen weten dat ze niet de andere sekse zijn, maar iets halen uit het dragen van kleding, soms fetisjistisch en soms niet. Een derde, naar zijn zeggen zeer kleine groep, betreft autogynefilie, waarbij iemand opgewonden raakt van het idee zelf vrouwelijke lichaamsdelen te hebben. Hij benadrukt dat dit niet draait om kleding, en dat de termen autogynefilie en fetisjistische transvestie in het publieke debat vaak door elkaar worden gehaald. Als vierde noemt hij jongeren met plotseling opkomende genderverwarring, die hij eerder als jeugdsubcultuur ziet dan als een medisch verschijnsel.
Autisme, queertheorie en de overgewaardeerde gedachte
Hakeem legt een verband tussen een autistische manier van denken en het letterlijk nemen van queertheorie. Waar die theorie volgens hem bedoeld was als academische, prikkelende denkoefening, wordt ze door sommigen opgevat als een set leefregels. Hij ziet bij veel cliënten een sterke gerichtheid op stereotiepe kenmerken van "man" en "vrouw" en merkt op dat niemand hem helder kon uitleggen wat het inhoudt om de verkeerde sekse te zijn, anders dan via uiterlijk of gedrag. Centraal in zijn benadering staat het begrip overgewaardeerde gedachte: anders dan een waan gelooft de persoon niet werkelijk dat hij de andere sekse is, maar verlangt hij er sterk naar, vergelijkbaar met de denkpatronen bij anorexia. De behandelaar moet daar volgens hem niet in meegaan, maar nieuwsgierig en kritisch bevragen.
Spijt, zorg en advies aan ouders
In zijn werk met groepstherapie zag Hakeem dat het ontmantelen van vaste genderaannames veel deelnemers hielp om hun probleem anders te zien; volgens hem koos minder dan twee procent uiteindelijk voor medische of chirurgische ingrepen. Hij beschrijft verschillende vormen van spijt, en cliënten die spraken over een cyclus van ongeveer zeven jaar waarna ook twijfel ontstond. Hij is kritisch op klinieken die naar zijn zeggen snel hormonen voorschrijven en op een zorgmodel dat hij als instemmend in plaats van onderzoekend ervaart. Aan ouders adviseert hij geen welles-nietesstrijd aan te gaan, maar belangstellend en stap voor stap te vragen hoe het kind tot zijn conclusie kwam, zodat eventuele tegenstrijdigheden zichtbaar worden. De opvattingen in dit gesprek zijn die van de spreker; de podcast vermeldt dat de inhoud educatief bedoeld is en geen vervanging is voor professionele hulp.
Bronnen
Let op: deze video is Engelstalig. Bekijk onze Verhalen voor Nederlandstalige getuigenissen.