De toekomst van genderidentiteitszorg — gesprek met Dr. Az Hakeem

Over Dr. Az Hakeem

In dit Engelstalige gesprek vertelt Dr. Az Hakeem over zijn werk als consultant-psychiater en psychotherapeut die zich richt op genderdysforie. Hij beschrijft zichzelf als de enige specialist in zijn soort in het Verenigd Koninkrijk en geeft aan dit werk al ruim twintig jaar te doen, lang voordat het onderwerp brede aandacht kreeg. Binnen de National Health Service zette hij een kliniek op die hij naar eigen zeggen jarenlang in zijn eentje runde, met een aanpak die uitsluitend bestond uit verkennende psychotherapie voor mensen die worstelden met hun gendergevoel of daar ongelukkig over waren. Hij benadrukt dat het hem erom gaat dat mensen gelukkig zijn en keuzes maken waar ze op de lange termijn tevreden mee blijven.

Een verborgen groep met spijt

Hakeem vertelt dat een aanzienlijk deel van zijn patiënten bestond uit mensen die na een operatie spijt kregen van hun ingreep. Volgens hem ging het om een onzichtbare groep: er was geen systematische follow-up of dataverzameling, waardoor niemand had gevraagd of deze mensen gelukkig waren. Hij beschrijft patiënten die zich naar eigen gevoel noch man noch vrouw voelen en die hun lichaam als verminkt ervaren. Voor hem is dat lijden een signaal dat niet genegeerd mag worden. Tegelijk stelt hij dat hij niemand wil veroordelen, maar wel wil dat behandelkeuzes zorgvuldig en met oog voor het hele welzijn van de persoon worden gemaakt.

Versnipperde zorg en de Cass-review

Een terugkerend punt in het gesprek is dat de genderzorg volgens Hakeem niet de gebruikelijke werkwijze van de gezondheidszorg volgt. Hij beschrijft situaties waarin hij patiënten langdurig in therapie had en doorverwees naar een genderkliniek, zonder dat die kliniek ooit zijn inschatting vroeg voordat er hormonen of operaties volgden. Hij noemt dit een geïsoleerd opererend systeem dat niet aansluit op de rest van de zorg, terwijl bijkomende klachten als autisme, depressie of trauma volgens hem buiten beeld blijven. Hij verwijst naar de Cass-review als een noodzakelijke ontwikkeling en vertelt dat hij, als onderdeel van een netwerk van bezorgde clinici, met de betrokkenen heeft gesproken. Volgens hem zou de geestelijke gezondheidszorg voor kinderen weer als één geheel benaderd moeten worden.

Kritiek op puberteitsremmers en de toekomst

Hakeem stelt vraagtekens bij twee veelgehoorde aannames: dat puberteitsremmers veilig en omkeerbaar zijn en bedenktijd geven, en dat het achterwege laten ervan tot een hoog suïciderisico leidt. Hij betoogt dat hier naar zijn oordeel geen bewijs voor bestaat en wijst erop dat het stoppen van de puberteit langetermijngevolgen kan hebben en een gevoel van anders-zijn kan versterken wanneer leeftijdgenoten wel veranderen. Volgens hem volgt bij vrijwel alle kinderen die met remmers beginnen later een verdere transitie, waardoor hij de remmers eerder als opmaat dan als pauze ziet. Hij benadrukt dat het om off-label gebruik van hormonen en blokkers gaat en roept op om opnieuw na te denken over het hele model in plaats van het ongewijzigd over te nemen. Zijn kernvraag aan voorschrijvers en chirurgen is wat het doel, het bewijs en de veiligheid van een ingreep zijn, en wat werkelijk het beste is voor het kind.

Bronnen

• YouTube — De toekomst van genderidentiteitszorg — gesprek met Dr. Az Hakeem