Stemverandering door testosteron bij vrouwen: permanent en onomkeerbaar

Een van de minder besproken maar ingrijpende gevolgen van testosterongebruik bij biologische vrouwen is de permanente verandering van de stem. Anders dan veel andere effecten van hormoontherapie — die deels reversibel zijn — is de stemverandering door testosteron onomkeerbaar.

Het mechanisme

Testosteron veroorzaakt groei van de stembanden (larynx). De stembanden worden langer en dikker, wat resulteert in een lagere grondfrequentie van de stem. Dit mechanisme is identiek aan de stemwisseling die biologische jongens doorlopen tijdens de puberteit — en net zo onomkeerbaar.

Bij biologische meisjes/vrouwen treedt dit effect op bij gebruik van testosteron in het kader van hormoontherapie. De verdieping begint doorgaans binnen 3-6 maanden na aanvang en zet gedurende meerdere jaren voort.

Onomkeerbaarheid

Wanneer testosteron wordt gestopt — bij detransitie, of om andere redenen — keert de stem niet terug naar het vrouwelijke register. De stembanden zijn anatomisch veranderd. Dit onderscheidt de stemverandering van andere effecten als acne, toegenomen lichaamsbehairdheid (die deels afneemt na stoppen) of de menstruatieonderbreking (die terugkeert).

Stemtraining door een logopedist kan het toonhoogtebereik deels verhogen, maar kan de fundamentele verandering in de stem niet ongedaan maken. Zie ook: medisch herstel na detransitie.

Implicaties voor informed consent

De permanente stemverandering is een bijzonder relevan gegeven in de informed consent-discussie bij adolescenten. Een meisje van 16 dat testosteron start, moet weten dat haar stem permanent verandert — ook als ze later van gedachten verandert. Zie: informed consent bij minderjarigen.

Stemverandering is een van de redenen waarom detransitionerende vrouwen hun ervaringen als schokkend beschrijven: de stem verraadte hun biologische geslacht niet meer en was niet terug te draaien.

Bronnen:

• Cosyns et al. (2014). Voice in female-to-male transsexual persons after long-term androgen therapy. Laryngoscope.
• Nygren et al. (2016). Voice and speech in transgender individuals. Journal of Voice.
• Medisch herstel na detransitie. Transspijt.nl.
• Informed consent bij genderzorg. Transspijt.nl.