Er bestaat geen gender zonder geslacht — filosoof Alex Byrne
Filosoof Alex Byrne betoogt dat gender conceptueel niet los kan bestaan van biologisch geslacht. Hij analyseert de filosofische verwarring rondom
Over Alex Byrne
Dr. Alex Byrne is hoogleraar filosofie aan het MIT en auteur van het boek Trouble with Gender. In dit Engelstalige gesprek voor de Nature and Nurture-podcast bespreekt hij waarom het begrip "gender" volgens hem voor veel verwarring zorgt. De titel speelt met Judith Butlers bekende boek Gender Trouble. Byrne wijst erop dat een groot deel van de conflicten over sekse en gender binnen zijn eigen vakgebied wordt aangewakkerd door feministische filosofen, en dat onder meer Kathleen Stock en Holly Lawford-Smith vanwege hun standpunten zwaar onder vuur kwamen te liggen.
Het woord gender als bron van verwarring
Volgens Byrne is het woord "gender" in veel gevallen gewoon een synoniem voor sekse, omdat het woord "sex" in het Engels dubbelzinnig is. Toch gebruiken theoretici het ook voor genderidentiteit, voor mannelijkheid en vrouwelijkheid, voor genderrollen en voor de categorieën "vrouw" en "man". Dat ondermijnt volgens hem helder denken en communiceren. Hij stelt voor om "gender" uitsluitend in de betekenis van sekse te gebruiken; dat ontkent niet dat sociale categorieën als genderrol of stereotype bestaan, maar zulke begrippen zijn niet samen te vatten in één enkel woord zonder verwarring te scheppen.
Wat is een vrouw?
Byrne bespreekt hoe Simone de Beauvoirs zin "men wordt niet als vrouw geboren, men wordt het" door Butler is uitgelegd als zou vrouw-zijn een sociale positie zijn, vergelijkbaar met een beroep. Zelf betoogt hij dat een vrouw simpelweg een volwassen vrouwelijk lid van onze soort is. Hij vergelijkt de vraag "wat is een vrouw?" met de vraag "wat is goud?": die heeft een antwoord dat niet afhangt van hoe je het woord kiest te definiëren. Op het bezwaar dat begrippen als "volwassen" of "mens" vage grenzen kennen, antwoordt hij dat vrijwel elk woord vaag is, en dat dit een definitie niet ongeldig maakt zolang de vaagheid van de definitie aansluit bij die van het gedefinieerde woord.
Geslacht, genderidentiteit en transitie
Byrne legt uit dat biologen sekse niet definiëren via chromosomen of genitaliën, maar via het type geslachtscellen dat een organisme aanmaakt of waarvoor het op het ontwikkelingspad ligt; dat geldt ook voor planten en dieren met andere geslachtsbepalingssystemen. Hij bespreekt zeldzame interseksecondities zoals complete androgeenongevoeligheid en benadrukt dat de vraag wie mannelijk of vrouwelijk is, losstaat van de vraag hoe iemand behandeld zou moeten worden. Genderidentiteit in de oorspronkelijke betekenis van Stoller en Greenson, het besef tot welke sekse men behoort, vindt hij bruikbaar, maar de hedendaagse opvatting van een innerlijk kompas dat niet bij het lichaam past, noemt hij een mythe. Transitie ziet hij niet als het werkelijk veranderen van sekse, maar als een ingreep om psychisch leed te verlichten. Verder komen de vergelijking met transracialisme, de lastige kwestie van voornaamwoorden en de gevoeligheid van deze onderwerpen binnen de filosofie aan bod.
Bronnen
Let op: deze video is Engelstalig. Bekijk onze Verhalen voor Nederlandstalige getuigenissen.