De taalkundige verwarring over gender — filosoof Alex Byrne
Filosoof Alex Byrne analyseert hoe taalkundige verwarring over gender tot maatschappelijke en medische problemen heeft geleid.
Over Alex Byrne
Alex Byrne is hoogleraar filosofie aan het MIT. Zijn vakgebied lag jarenlang bij kennisleer, metafysica en de filosofie van waarneming en bewustzijn. Naar eigen zeggen leidde hij een betrekkelijk rustig academisch leven tot hij zich in de sekse-genderdiscussie mengde. Zijn belangstelling werd in 2017 gewekt door de ophef rond een artikel van filosoof Rebecca Tuvel, dat de vergelijking trok tussen transgenderpersonen en het idee van "transraciaal" zijn. De felle reacties uit zijn eigen vakgebied wekten zijn nieuwsgierigheid. Hij schreef er uiteindelijk een boek over, getiteld "The Trouble with Gender", dat in dit gesprek met podcasthost Meghan Daum centraal staat.
Wat het woord gender eigenlijk betekent
Byrne richt zich op vragen die volgens hem eindeloos op internet terugkeren: wat is een vrouw, is sekse binair, en wat is het verschil tussen sekse en gender. Hij wijst erop dat het onderscheid tussen sekse en gender vaak wordt toegeschreven aan feministen uit de jaren zeventig, maar in deze vorm eerst werd gemaakt door de UCLA-psychiater Robert Stoller in zijn boek "Sex and Gender" uit 1968. Daar stond sekse voor het biologische man en vrouw, en gender voor mannelijkheid en vrouwelijkheid. Latere theoretici pasten de betekenis aan, en in 1990 betoogde Judith Butler in "Gender Trouble" dat ook sekse sociaal geconstrueerd zou zijn. Byrne noemt het ironisch dat juist het woord gender werd gekozen om sekse van iets anders te onderscheiden, terwijl gender in het Engels al eeuwenlang ook als synoniem voor sekse werd gebruikt. Dat gebruik nam toe toen het woord sex steeds vaker de betekenis van geslachtsgemeenschap kreeg. Volgens hem was die woordkeuze daardoor vanaf het begin gedoemd verwarring te scheppen.
Vrouw, vrouwelijk en de rol van taal
Byrne maakt onderscheid tussen "vrouwelijk" (female) en "vrouw" (woman). Het woord female heeft meerdere betekenissen: het verwijst naar mensen, maar ook naar dieren en zelfs naar stekkers en fittingen. In de biologische betekenis duidt het op een van de twee voortplantingscategorieën, en zo bezien is bijvoorbeeld zijn kat ook female zonder een vrouw te zijn. Hij legt uit dat Butler op één lezing stelt dat vrouw-zijn neerkomt op het herhaaldelijk handelen en zich gedragen op een bepaalde manier, en dat zij gender soms gebruikt voor de categorieën man en vrouw zelf.
Intersekse en transgender door elkaar gehaald
Een belangrijk thema is de vermenging van interseksecondities met transgenderidentiteiten. Byrne bespreekt Anne Fausto-Sterling, die in een artikel uit 1993 het idee van vijf seksen lanceerde en condities als congenitale bijnierhyperplasie (CAH) aanhaalde. Volgens Byrne zijn mensen met CAH in de wetenschappelijke literatuur gewoon vrouwelijk, met een verhoogde blootstelling aan testosteron. Hij licht ook vijf-alfa-reductasedeficiëntie toe, waarbij iemand met XY-chromosomen bij de geboorte vrouwelijk ogende genitaliën heeft en pas in de puberteit verdere mannelijke ontwikkeling doormaakt. Zijn hoofdpunt is dat intersekse en transgender vrijwel niets met elkaar te maken hebben: de meeste transgenderpersonen ontwikkelen zich fysiologisch normaal. Hij noemt het opmerkelijk hoe vaak deze losstaande onderwerpen toch met elkaar worden verbonden.
Bronnen
Let op: deze video is Engelstalig. Bekijk onze Verhalen voor Nederlandstalige getuigenissen.