Wat is een vrouw? — filosoof Alex Byrne
Filosoof Alex Byrne analyseert de vraag "Wat is een vrouw?" vanuit filosofisch en biologisch perspectief.
Over Alex Byrne
Alex Byrne is filosoof en schreef een boek over sekse en gender, getiteld "Trouble with Gender: Sex Facts, Gender Fictions". In dit gesprek analyseert hij de vraag wat een vrouw is vanuit filosofisch en biologisch perspectief. Hij benadrukt dat hij scherp onderscheid maakt tussen metafysische claims over wat een vrouw of man is en de vraag hoe mensen behandeld zouden moeten worden. Volgens hem hoeven die twee niet samen te vallen: iemand kan in elk opzicht als vrouw behandeld worden zonder dat dit betekent dat zij ook letterlijk een vrouw is.
Een gedachte-experiment over van sekse wisselen
Het gesprek opent met een gedachte-experiment dat ook in psychologisch onderzoek aan gewone mensen is voorgelegd. Als reïncarnatie zou bestaan en je mocht kiezen welke sekse je in een volgend leven krijgt, of als je voor één dag van sekse zou kunnen wisselen, hoeveel mensen zouden dat dan doen? Byrne bespreekt dat ongeveer dertig procent voor een heel leven zou wisselen en zo'n tweederde voor één dag, vaak gewoon uit nieuwsgierigheid. Sommigen denken dat zulke vragen aantonen dat iedereen een diepe genderidentiteit heeft, maar volgens Byrne geven de antwoorden die voorspelling juist niet. Hij laat zien hoe de bereidheid om te wisselen verandert zodra anderen de verandering wel of niet opmerken.
Sekse, gender en het woordgebruik
Byrne pleit voor helder taalgebruik. Het woord gender wordt volgens hem het best simpelweg als synoniem voor sekse gebruikt, dat wil zeggen man en vrouw. Wil je het over iets anders hebben, gebruik dan een preciezere term: genderidentiteit, masculiniteit en femininiteit, of genderrollen. Hij betoogt dat mensen, net als andere zoogdieren, niet van sekse kunnen veranderen. Zijn standpunt is dat vrouwelijk zijn een noodzakelijke voorwaarde is om vrouw te zijn en mannelijk zijn voor man zijn. Daaruit volgt dat een mens niet letterlijk van vrouw in man of omgekeerd kan veranderen. Dat betekent volgens hem nadrukkelijk niet dat mensen met genderdysforie niet zouden mogen transitioneren; het doel van transitie is verlichting van de dysforie, en dat kan werken ook zonder dat iemand letterlijk van sekse verandert.
Grensgevallen en de uitgever
De gespreksleider legt tegenvoorbeelden voor, zoals "vrouwen die als man leefden" voor werk of liefde, het idee dat sekse contextafhankelijk zou zijn, en een gedachtegeval van iemand zonder enige sekse die toch volledig als vrouw door het leven gaat. Byrne reageert door telkens biologische definitie en sociale behandeling uit elkaar te trekken, met vergelijkingen als de scheikundige ontdekking dat water uit waterstof en zuurstof bestaat. Tot slot vertelt hij hoe Oxford University Press laat in het traject afzag van publicatie van zijn boek met als reden de toon, niet de argumenten. Hij ziet hierin een breder probleem: het klimaat in de filosofie waarin bepaalde standpunten over sekse en gender als onpubliceerbaar gelden, waardoor met name jongere filosofen dit onderwerp liever mijden.
Bronnen
Let op: deze video is Engelstalig. Bekijk onze Verhalen voor Nederlandstalige getuigenissen.