De subcultuur van genderdysforie — Dr. Az Hakeem (Battle of Ideas 2024)
Dr. Az Hakeem, psychotherapeut gespecialiseerd in genderdysforie, bespreekt bij het Battle of Ideas festival 2024 hoe genderdysforie zich heeft ontwikkeld
Over Dr. Az Hakeem
Dr. Az Hakeem is psychotherapeut en werkt naar eigen zeggen al ruim twee decennia met mensen die genderdysforie ervaren. In deze bijdrage aan het Battle of Ideas festival in 2024 deelt hij zijn observaties over twee onderwerpen: hoe het beeld van genderdysforie volgens hem is veranderd, en het verband tussen gendervragen en neurodiversiteit. Zijn betoog is gebaseerd op zijn klinische ervaring en presenteert een indeling van de groep mensen die hij in de praktijk tegenkomt.
Een heterogene groep volgens Hakeem
Hakeem stelt dat genderdysforie geen eenduidig verschijnsel is, maar een verzameling van verschillende groepen. Hij onderscheidt er vier. De eerste is een kleine groep die hij beschrijft als mensen die ervaren in het verkeerde lichaam te zijn geboren, vroeger aangeduid als transseksuelen. Een tweede, naar zijn zeggen veel grotere groep, betreft mensen die plezier of opwinding ontlenen aan het dragen van kleding van het andere geslacht zonder daarbij een gevoel van het verkeerde lichaam te hebben; deze groep splitst hij in een variant met en een variant zonder seksuele component. Een derde, zeer kleine groep beschrijft hij als mannen met de seksuele fantasie om vrouwelijke lichaamsdelen te hebben, los van het dragen van kleding. Volgens hem wordt deze laatste groep in het debat soms verward met de eerdergenoemde groep.
Subcultuur in plaats van diagnose
De vierde en nieuwe groep zijn volgens Hakeem jongeren bij wie genderdysforie zich plotseling en op latere leeftijd lijkt aan te dienen. Hij betoogt dat dit voor hem geen medische aandoening is, maar een subcultuur. Hij trekt een vergelijking met jeugdculturen die er sinds de Tweede Wereldoorlog zijn geweest, zoals rockers, hippies, mods, punks en gothics. Die waren volgens hem lange tijd verbonden aan muziek, totdat sociale media die rol overnamen en identiteit zich verplaatste naar online profielen. Waar een tiener vroeger als goth opviel, zou hetzelfde type tiener zich nu als transgender of non-binair presenteren, omdat dat in zijn ogen de aansprekende identiteit van het moment is. Hakeem waarschuwt dat het volgens hem een vergissing is om dit als medische conditie te behandelen en jongeren langs een traject van medische ingrepen te leiden.
Het verband met neurodiversiteit
In het tweede deel beschrijft Hakeem een overlap tussen mensen die werkelijk overtuigd zijn in het verkeerde lichaam te leven en neurodiversiteit. Bij de mannen in deze groep ziet hij in zijn praktijk vrijwel altijd neurodiversiteit; bij de vrouwen ziet hij een mengeling van neurodiversiteit, trauma en andere factoren. Hij wijst op een rigide, zwart-witte denkstijl en een sterke gerichtheid op regels. Het belang dat aan voornaamwoorden wordt gehecht, verklaart hij vanuit deze invalshoek: voor iemand met deze denkstijl is het juiste voornaamwoord geen losse taalkeuze, maar een bevestiging dat de ander de gewenste genderidentiteit echt erkent. Verkeerd aangesproken worden voelt daardoor niet als een slordigheid, maar als een signaal van niet-erkenning. Deze overlap met autisme ziet hij vooral bij de groep die hij als kern beschouwt, en niet bij de andere drie groepen.
Bronnen
Let op: deze video is Engelstalig. Bekijk onze Verhalen voor Nederlandstalige getuigenissen.