Jongens verslaafd, meisjes ongelukkig — Jonathan Haidt over sociale media

Over Jonathan Haidt

Sociaal psycholoog Jonathan Haidt bespreekt in dit gesprek hoe smartphones en sociale media de jeugd hebben veranderd. Hij benadrukt dat hij als sociaal wetenschapper over groepsgemiddelden spreekt: er zijn genoeg jongens en meisjes die het goed doen, maar wanneer je de gemiddelde mentale gezondheid van Generatie Z vergelijkt met die van de Millennials, ziet hij een groot verschil. Zijn centrale punt: jongens en meisjes worden op verschillende manieren geraakt, maar beide groepen lopen schade op.

Jongens verslaafd, meisjes ongelukkig

Volgens Haidt treft sociale media meisjes harder, terwijl jongens hun tienerjaren vaker doorbrengen met videogames en pornografie. Bij meisjes ziet hij angst, zelfbeschadiging en psychiatrische spoedopnames sterk toenemen; jongens lijken op het eerste gezicht tevredener omdat ze van hun games genieten. Toch betoogt hij dat dit op de lange termijn juist jongens harder kan raken. Hij wijst erop dat in de Verenigde Staten op elk niveau, van kleuterschool tot promotie, meisjes het onderwijs domineren, terwijl meer jongens afhaken. Tegen hun late twintiger jaren hebben veel meisjes een baan en wonen ze zelfstandig, terwijl meer jongens nog thuis wonen. Hij noemt dit een "failure to launch" en verwijst naar het Japanse verschijnsel hikikomori als cultureel voorbeeld van uitgestelde volwassenwording.

Sociale vergelijking en relationele agressie

Haidt verklaart de scherpe verslechtering bij meisjes vooral uit chronische sociale vergelijking. Sociale media zijn visueel, en meisjes zien dagelijks honderden tot duizenden zorgvuldig geposeerde en vaak bewerkte foto's, waardoor de meeste meisjes zichzelf als beneden gemiddeld ervaren. Hij plaatst het kantelpunt rond 2012, het jaar waarin Instagram volgens hem groot werd en de mentale gezondheid van meisjes wereldwijd inzakte. Ook agressie speelt mee: waar jongens vaker fysieke dominantie gebruiken, beschadigen meisjes elkaars reputatie en relaties. Via sociale media kan dit pesten dag en nacht doorgaan. Hij geeft het voorbeeld uit zijn boek van een Instagram-groep met de naam "everyone except for Mary", opgericht om één meisje uit te sluiten.

Telefoonvrije scholen en tegenwerpingen

Haidt pleit voor scholen die telefoons de hele schooldag wegbergen, niet alleen tijdens de les. Volgens hem betekent het "verbod" op de meeste scholen weinig, terwijl scholen die telefoons echt opbergen melden dat leerlingen elkaar weer opzoeken en dat er weer gelachen wordt. Hij bespreekt ook de tegenwerping dat elke nieuwe technologie een morele paniek oproept, van de pocketwatch tot de televisie en videogames. Zijn antwoord: het is aan hem om te bewijzen dat het deze keer anders is. Hij wijst erop dat Gen Z zelf grotendeels erkent dat de telefoongerichte kindertijd schadelijk is, en dat de stijging in psychiatrische spoedopnames rond 2012 niet verklaard kan worden door alleen meer openheid over mentale gezondheid. Tot slot noemt hij dat de wereldwijde "U-vormige gelukscurve" sinds ongeveer 2015 is veranderd: jongeren zijn niet langer de gelukkigste groep.

Bronnen

• YouTube — Jongens verslaafd, meisjes ongelukkig — Jonathan Haidt over sociale media