Auteur The Anxious Generation over historische sociale-mediarechtszaak

Over Jonathan Haidt

Jonathan Haidt is sociaal psycholoog en auteur van het boek The Anxious Generation. In dat boek stelt hij dat de verslaving van kinderen aan sociale media bewust door de platforms is ontworpen. In dit Engelstalige interview reageert hij op een rechtszaak rond sociale media, waarin onder meer Mark Zuckerberg getuigde. Volgens Haidt blijft Zuckerberg herhalen dat er geen wetenschappelijk bewijs is dat sociale media psychische problemen veroorzaken, maar Haidt betoogt dat dat niet klopt. Hij verwijst naar gesprekken die hij eerder met Zuckerberg voerde en naar bedrijfsonderzoek dat volgens hem pas via juridische documentontsluiting in deze rechtszaken aan het licht kwam.

Bewijs van schade

Haidt wijst op een experiment waarbij mensen werd gevraagd een week te stoppen met een sociaal medium. Volgens de aangehaalde uitkomst rapporteerden deelnemers daarna minder gevoelens van depressie, angst, eenzaamheid en sociale vergelijking. Hij stelt dat dit niet om een enkel onderzoek gaat, maar dat er nog tientallen andere experimenten van academici zijn die volgens hem op schade wijzen. Daarnaast noemt hij zelfrapportage van jongeren zelf: wanneer een deel van de tienermeisjes aangeeft dat sociale media hun mentale gezondheid heeft geschaad, is dat volgens Haidt geen correlatie maar directe getuigenis. Hij beschrijft sociale media als ontworpen om verslavend te zijn, en als veel verslavender dan televisie door de voortdurende prikkel-reactielus van swipen en tikken.

Telefoonvrije scholen en leeftijdsgrenzen

Haidt betoogt dat de kindertijd uit de echte wereld is gehaald en naar online is verschoven sinds vrijwel iedereen een smartphone heeft. Hij is enthousiast over telefoonvrije scholen: waar staten dit goed invoeren, horen leraren naar eigen zeggen weer gelach in de gangen. Volgens hem doet een staat het niet goed als ouders hun kind tijdens de schooldag nog kunnen appen. Hij wijst er ook op dat steeds meer landen, in navolging van Australië, de leeftijdsgrens voor sociale media verhogen naar 16, en noemt dat ongeveer een dozijn landen dit in 2026 wil doen.

Advies aan ouders en zorgen over AI

In The Anxious Generation bepleit Haidt vier normen: geen smartphone voor de middelbare school, geen sociale media voor het zestiende jaar, telefoonvrije scholen, en meer onafhankelijkheid en vrij spel in de echte wereld. Hij beschrijft hoe ouders en kinderen vastzitten in wat hij een collectieve-actieval noemt: wie als enige zijn kind weghoudt, sluit dat kind uit, maar als ouders samen optreden vinden de kinderen elkaar weer. Praten via de telefoon of beeldbellen ziet hij als prima; het voortdurend posten en liken noemt hij geen communicatie maar zelfpresentatie. Tot slot uit hij zorgen over AI-chatbots voor kinderen. Hij vreest dat kinderen door zeer responsieve AI minder hechting met hun ouders ontwikkelen en pleit voor een regel: geen relationele chatbots voor minderjarigen tot hun achttiende.

Bronnen

• YouTube — Auteur The Anxious Generation over historische sociale-mediarechtszaak