"Je bent niet trans, je bent autistisch" — James Esses over de overlap
James Esses bespreekt de wetenschappelijke literatuur die wijst op een hoge comorbiditeit van autismespectrumstoornissen en genderdysforie.
Over James Esses
In dit Engelstalige gesprek legt James Esses, mede-oprichter van het initiatief Thoughtful Therapists, uit hoe hij als therapeut kijkt naar kinderen die zich melden met genderdysforie. Zijn centrale standpunt is dat kinderen niet zouden moeten transitioneren. Dat geldt volgens hem zowel voor sociale transitie, zoals het veranderen van voornaamwoorden, als voor medische transitie met puberteitsremmers en cross-sekse hormonen. Hij vindt dat kinderen niet de capaciteit hebben om beslissingen te nemen over experimentele en onomkeerbare medicalisering. Hij trekt de vergelijking dat we kinderen onder een bepaalde leeftijd niet laten stemmen of een sigaret kopen, en vraagt zich af waarom zij dan wel zouden mogen instemmen met ingrepen die hen blijvend onvruchtbaar kunnen maken.
Overlap tussen autisme en genderdysforie
Esses benoemt dat genderdysforie vaak samengaat met andere problematiek. Hij noemt onder meer geïnternaliseerde homofobie, autisme, eerdere traumatische ervaringen, pesten en misbruik. Volgens hem heeft een aanzienlijk deel van de kinderen met genderdysforie ook autisme. In het gesprek wordt geen exact percentage genoemd. Als mogelijke verklaring voor de samenhang wijst hij op de manier waarop mensen met autisme vaak denken: zij kunnen zich vastzetten in rigide denklijnen. Hij schetst het voorbeeld van een autistisch meisje dat zich tot jongens aangetrokken voelt om mee op te trekken, op jongens lijkt of jongensachtige dingen doet, en daaruit zou kunnen concluderen dat zij eigenlijk een jongen is in plaats van een meer masculien meisje. Hij uit zorgen over groepen die zich als goede doelen presenteren maar volgens hem activistische sessies voor autistische kinderen organiseren waarin het idee wordt aangewakkerd dat zij in het verkeerde lichaam geboren zijn.
Genderdysforie als psychische klacht
Esses beschouwt genderdysforie als een psychische aandoening, en vindt daarom dat die behandeld zou moeten worden zoals andere psychische klachten, niet met hormonen en operaties. Het exploreren in therapie is voor hem cruciaal: het onderliggende lijden, het trauma en de zelfacceptatie moeten worden doorgewerkt, in de hoop dat de dysforie daardoor afneemt. Op het tegenargument dat een aandoening subjectief zou zijn en afhangt van de samenleving, antwoordt hij dat sekse binair en onveranderlijk is. Volgens hem kan een mens zijn sekse niet veranderen, ongeacht kleding, voornaamwoorden, hormonen of operaties. Hij vergelijkt het met andere vormen van dysforie en lichaamsdysmorfie, waarbij mensen delen van hun lichaam haten, en stelt dat het antwoord niet is om lichaamsdelen weg te halen maar om te leren accepteren wat je hebt meegekregen.
Meegaan met de stroom
De interviewer vertelt dat hij de neiging voelt om mee te gaan met het heersende verhaal, omdat dat sociaal makkelijker zou zijn en hem minder kritiek zou opleveren, maar dat hij het in zijn hoofd niet kloppend krijgt, zeker als het om kinderen gaat. Esses reageert dat het niet klopt omdat het niet kan kloppen, en dat we in een tijd leven waarin alles als subjectief wordt voorgesteld terwijl er volgens hem objectieve waarheden bestaan, waarvan biologische sekse er één is. Hij stelt dat mensen die niet echt geloven in het verhaal maar er toch in meegaan medeplichtig zijn, en dat omstanders die schade aan kinderen laten gebeuren even schadelijk zijn als wie het actief aanjaagt.
Bronnen
Let op: deze video is Engelstalig. Bekijk onze Verhalen voor Nederlandstalige getuigenissen.