Robert Jensen TEDx: radicaal feminisme als cadeau voor mannen
In zijn TEDx-lezing betoogt Robert Jensen dat radicaal feminisme ook mannen bevrijdt van schadelijke gendernormen en masculiniteitsverwachtingen. Hij legt uit hoe het patriarchaat zowel vrouwen als mannen schaadt en waarom het afschaffen van genderhiërarchieën in ieders belang is. De lezing biedt een toegankelijke introductie op zijn radicaal-feministische perspectief dat ook de basis vormt voor zijn kritiek op transideologie.
Over Robert Jensen
In deze TEDx-lezing vertelt Robert Jensen over zijn eigen leven om uit te leggen waarom hij het radicaal feminisme is gaan omarmen. In de eerste helft van zijn leven worstelde hij volgens eigen zeggen om een "normale vent" en een "echte man" te zijn, wat niet goed uitpakte. In de tweede helft liet hij dat streven los en ging het beter. De ommekeer kwam door een onverwachte kennismaking met radicaal-feministische teksten die het patriarchaat bekritiseerden, en met radicaal-feministen die de seksuele uitbuiting van vrouwen aan de kaak stelden. Jensen ziet het als zijn taak om als man de term "radicaal-feministische kritiek op het patriarchaat" telkens te herhalen tot mensen er niet meer bang voor zijn. Hij erkent de ironie dat hij zijn veronderstelde gezag als man inzet om juist dat systeem dat hem dat gezag geeft, te bekritiseren.
Het patriarchaat schaadt ook mannen
Jensen beschrijft radicaal feminisme als een kritiek op geïnstitutionaliseerde mannelijke dominantie. Hij groeide op als kort, mager, "verwijfd" en boekachtig kind en voelde zich nooit een echte man, terwijl hij aannam dat andere mannen het wel redden. Naarmate hij ouder werd en met mannen sprak, ontdekte hij dat elke man die hij ooit ontmoette zich op een bepaald moment niet man genoeg voelde. Dat is volgens hem niet verrassend, omdat masculiniteit binnen het patriarchaat meedogenloos competitief is, gericht op verovering, confrontatie en controle over zichzelf en anderen. Hoeveel veroveringen of overwinningen een man ook behaalt, hij voelt zich nooit echt man genoeg. Om uit te leggen waarom het patriarchaat nog bestaat, citeert Jensen socioloog Allan Johnson, die stelt dat mannelijke privileges voortkomen uit een systeem dat mannelijk gedomineerd, mannelijk geïdentificeerd en mannelijk gecentreerd is. Jensen voegt daar als aanvulling aan toe dat mannen ook proberen kennis te controleren.
Twee argumenten: rechtvaardigheid en eigenbelang
Jensen richt zich op wat hij de seksuele uitbuitingsindustrieën noemt: prostitutie, pornografie en striptease, waar mannen volgens hem nog altijd het recht claimen om vrouwenlichamen te bezitten of te beheersen. Hij voert twee argumenten aan. Het eerste is het argument vanuit rechtvaardigheid: wie een stabiele, fatsoenlijke samenleving met genderrechtvaardigheid wil, met waarden als de inherente waardigheid van alle mensen, vrijheid en gelijkheid, moet deze industrieën uitdagen. Het tweede is het argument vanuit eigenbelang. Mannen krijgen binnen het patriarchaat bepaalde kortetermijnvoordelen, maar betalen daar een prijs voor: doordat ze zich nooit man genoeg voelen, staan ze in een ongemakkelijke verhouding tot zichzelf, tot andere mannen en tot vrouwen. Hij noemt pornografie het meest seksistische en racistische mediagenre, en stelt dat een seksualiteit die afhankelijk is van geobjectiveerde vrouwenlichamen en een gevoel van controle, een diepere en betekenisvollere intimiteit in de weg staat.
Feminisme als cadeau
In plaats van een recept voor een gezonde, niet-patriarchale seksualiteit biedt Jensen een metafoor. We praten vaak over seks in termen van hitte, "hot sex", maar hij verwijst naar de uitdrukking dat een verhit debat "meer hitte dan licht" voortbrengt. Wat als we elkaar fysiek minder zouden benaderen vanuit een wanhopige zoektocht naar hitte en meer vanuit licht dat zelf en ander in intimiteit kan verlichten? Sinds hij het radicaal feminisme omarmde en begon met het moeizame ontmantelen van zijn eigen pornografische verbeelding, opende zich nieuwe ruimte. Hij merkt op dat ook homomannen hier belang bij hebben, omdat de dominantie- en onderwerpingsdynamiek ook in homopornografie aanwezig is. Jensen besluit dat wanneer mannen te horen krijgen dat feminisme een bedreiging is, dat in zekere zin klopt: het bedreigt hun vermogen om vast te houden aan "normale ventigheid". Maar wie bereid is de pathologie van het patriarchaat los te laten, ontdekt dat juist het meest radicale feminisme geen bedreiging is, maar een enorm cadeau voor mannen.
Bronnen
Let op: deze video is Engelstalig. Bekijk onze Verhalen voor Nederlandstalige getuigenissen.