Is het gevaarlijk om van geslacht te veranderen? — Universiteit van Vlaanderen
In deze Nederlandstalige Vlaamse educatieve video legt de Universiteit van Vlaanderen op heldere en wetenschappelijk onderbouwde wijze uit welke risico's
Deze video is Nederlandstalig. Bekijk ook onze Verhalen voor persoonlijke getuigenissen.
Over de Universiteit van Vlaanderen
In deze lezing van de Universiteit van Vlaanderen, opgenomen in Hasselt, behandelt een arts en hormoonspecialist (endocrinoloog) de vraag of het gevaarlijk is om van geslacht te veranderen. De spreker vertelt hoe de interesse voor het onderwerp ontstond: als jongere zag hij een film van de Spaanse regisseur Pedro Almodóvar waarin een transgender vrouw een rol speelde, en later, tijdens de opleiding tot endocrinoloog, ontmoette hij op consultatie een transgender vrouw die in de jaren zeventig haar transitie doormaakte. Toen hij in de medische literatuur weinig informatie vond, besloot hij zich in dit thema te specialiseren. De lezing geeft een overzicht van wat er volgens de spreker bekend is over geslachtsverandering en de medische begeleiding daarvan.
Aanmeldingen en mogelijke oorzaken van de toename
Volgens de spreker identificeert ongeveer 0,5 procent van de bevolking zich niet exclusief als man of vrouw; dit cijfer komt terug in onderzoek in Vlaanderen, Nederland en de Verenigde Staten. Hij beschrijft een sterke, exponentiële toename van het aantal nieuwe aanmeldingen sinds ongeveer 2010, ook onder adolescenten. Als mogelijke verklaringen noemt hij verbeterde wetgeving (sinds 2018 kan men in België via een verklaring bij de gemeente van voornaam en geslachtsregistratie veranderen, zonder attest van psycholoog of arts), een beter zorgaanbod, de rol van sociale media waar mensen lotgenoten en informatie vinden, en de aandacht in de pers met zichtbare rolmodellen. Als belangrijkste motivatie voor de zorg noemt hij de hoge cijfers van zelfmoordpogingen binnen de transgendergroep.
Hormonale behandeling en operaties
De spreker legt uit dat testosteron en oestrogeen sterk op elkaar lijken en dat de principes van hormonale behandeling vergelijkbaar zijn met behandelingen die veel artsen al kennen. Bij transvrouwen wordt de testosteron verlaagd en oestrogeen gegeven, met effecten als minder angst en depressie, een zachtere huid en veranderingen in vet- en spiermassa; de stem en baardgroei veranderen niet vanzelf. Bij transmannen wordt testosteron gegeven, wat onder meer vermannelijking en een blijvende stemverlaging geeft. Hij benadrukt dat deze "nieuwe puberteit" minstens een jaar tot anderhalf jaar duurt en dat overdoseren geen extra effect heeft, alleen meer bijwerkingen. Sommige mensen kiezen daarnaast voor operaties, die volgens hem een hoge expertise van de plastisch chirurg vereisen en bij transmannen complexer kunnen zijn.
Risico's en tevredenheid
Op de centrale vraag of geslachtsverandering gevaarlijk is, antwoordt de spreker dat de risico's volgens hem beperkt zijn, al wijst hij op operaties met verdoving en mogelijke complicaties. Hij noemt cijfers over ontevredenheid en de wens om terug te keren naar het oorspronkelijke geslacht: 0,6 procent bij transvrouwen en 0,3 procent bij transmannen. Wanneer er toch spijt is, heeft dat volgens hem meestal niet te maken met de eigen identiteit, maar met problemen onderweg zoals verlies van contact met ouders of kinderen en financiële moeilijkheden. Hij sluit af met een citaat uit de Almodóvar-film "All About My Mother".