Michelle Alleva over detransitie: 'Ik zal nooit meer in harmonie zijn met de werkelijkheid'

De Canadese gedetransitioneerde vrouw Michelle Alleva schreef eind juli een persoonlijke reflectie die in detransitiekringen veel weerklank kreeg. Haar centrale punt: als leven in transitie een conflict met de werkelijkheid is, dan is detransitioneren geen terugkeer naar die werkelijkheid, maar het begin van een nieuw, permanent conflict. Een lichaam dat medisch is aangepast om niet meer bij de werkelijkheid te passen, keert volgens haar nooit meer terug naar de oorspronkelijke staat. Het conflict raakt daarmee nooit echt opgelost — het verandert alleen van vorm.

Waarom 'herstel' de verkeerde metafoor is

Alleva, die als jonge vrouw testosteron gebruikte en een mastectomie en hysterectomie onderging, beschrijft transitie als een proces dat wordt verkocht als creatief: met medische technologie kom je zo dicht mogelijk bij het andere geslacht. Detransitie wordt in die logica gezien als het spiegelbeeld daarvan — een herstelproces. Maar volgens Alleva klopt die vergelijking niet. Een borstreconstructie geeft geen ongeschonden vrouwenborst terug, en een phalloplastiek is functioneel nog verder verwijderd van het origineel. Weggehaald weefsel en verloren functionaliteit komen niet terug. Detransitie is daarom volgens haar geen creatie, maar op zijn best een beperkt herstel — en dat besef leidt volgens haar bij veel gedetransitioneerden tot de wens om via nóg meer chirurgie alsnog 'het lichaam van vroeger' terug te krijgen. Ze noemt het voorbeeld van een inzamelingsactie voor een gedetransitioneerde vrouw begin twintig, met een hele lijst aan operaties — van borstreconstructie tot stemfeminisatie en kaakcontouring — om haar lichaam te 'herstellen'. Die drang naar een onbereikbare volledige terugkeer noemt Alleva vooral triest.

Radicale acceptatie in plaats van herstel

Alleva stelt dat de werkelijke opgave van detransitie niet ligt in het ongedaan maken van het verleden, maar in het accepteren dat het lichaam blijvend is veranderd — en in het opnieuw opbouwen van een leven vanaf dat punt. Ze beschrijft hoe ze bij haar eigen detransitie op 32-jarige leeftijd nog het beeld had van zichzelf als 21-jarige, terwijl ze inmiddels ouder, zwaarder en met kort haar een heel ander lichaam bewoonde. Volgens haar is dat precies de valkuil: transitie verstoort de normale levensloop onomkeerbaar, ongeacht op welke leeftijd iemand begint, waardoor 'terug naar hoe het was' een fictie is. In plaats daarvan pleit ze voor wat ze een evolutie noemt: niet dezelfde fouten herhalen als tijdens de transitiejaren, geen overhaaste medische stappen meer zetten, kritisch leren denken, misbruikpatronen leren herkennen en een leven opbouwen dat niet langer om die ene ervaring draait.

Stabiliteit als tegenwicht

Wat volgens Alleva het conflict draaglijk maakt, is niet het oplossen ervan, maar de stabiliteit eromheen: consistentie, stabiele relaties, kalm kunnen verschillen van mening zonder in discussie te gaan met wie het daar niet mee eens is, en de wetenschap dat de ervaring haar niet heeft gebroken. Haar 22-jarige zelf werd er volgens haar van overtuigd dat ze een man was; die persoon wil ze niet opnieuw worden, en een poging om haar leven naar dat punt te 'herstellen' zou volgens haar alleen maar tot dezelfde soort fouten leiden. Het conflict met de werkelijkheid blijft bestaan, schrijft ze, maar het hoeft niet het bepalende kenmerk van haar leven te zijn.