ADHD en genderdysforie: overlapdiagnoses en behandelrisicos bij jongeren

De overlap tussen ADHD en genderdysforie bij jongeren is een klinisch relevant fenomeen dat nog onvoldoende aandacht krijgt in het debat over genderzorg. Terwijl de overrepresentatie van autisme in de genderdysforie-populatie al relatief goed gedocumenteerd is, geldt hetzelfde voor ADHD — maar is dit minder bekend buiten de klinische literatuur.

Prevalentiecijfers

Studies tonen dat ADHD significant vaker voorkomt bij jongeren die verwezen worden voor genderdysforie:

• In cohorts van genderklinieken heeft 15-25% van de patiënten een ADHD-diagnose, vergeleken met circa 5-7% in de algemene jeugdpopulatie.
• De overlap is het sterkst bij de adolescente meisjespopulatie — de snelst groeiende groep in de genderzorg.
• Neurodevelopmentele aandoeningen in het algemeen (ADHD, autismespectrumstoornis, leerproblemen) zijn oververtegenwoordigd.

Mogelijke verklaringen

De verklaring voor de overlap is nog onduidelijk en waarschijnlijk meervoudig:

• Identiteitszoeken: ADHD gaat gepaard met impulsiviteit en sterk zoeken naar identiteit. Sommige onderzoekers speculeren dat de expliciete categorieën van genderidentiteiten — aangeboden via sociale media — voor ADHD-jongeren een aantrekkelijke identiteitsframe bieden.
• Emotiedisregulatie: ADHD gaat gepaard met emotiedisregulatie, wat ook op genderdysforie kan lijken of daarmee kan co-existeren.
• Gemeenschappelijke biologische factoren: Sommige onderzoekers veronderstellen gedeelde neurobiologische kwetsbaarheden.

Klinische implicaties

Als ADHD frequent co-existeert met genderdysforie, dan rijst de vraag: wordt de ADHD adequaat behandeld voordat medische genderstappen worden gezet? Het affirmatieparadigma legt de nadruk op het snel bevestigen van de genderidentiteit. Maar bij een adolescent met ADHD en genderdysforie is de vraag gerechtvaardigd of de genderdysforie na adequate ADHD-behandeling persistent blijft.

Zie ook: autisme en genderdysforie en psychiatrische comorbiditeit bij genderdysforie.

Bronnen:

• van der Miesen et al. (2018). Autisme en genderdysforie — meta-analyse. Journal of Autism and Developmental Disorders.
• Warrier et al. (2020). Elevated rates of autism, other neurodevelopmental and psychiatric diagnoses among transgender and gender diverse individuals. Nature Communications.
• Autisme en genderdysforie. Transspijt.nl.
• Psychiatrische comorbiditeit. Transspijt.nl.