Athena Forum dient formele vraag in bij Europese Commissie over uitspraken over zelf-ID (2025)

Op 13 december 2025 diende Athena Forum een formeel verzoek tot opheldering in bij de Europese Commissie. De vraag klinkt simpel maar is juridisch fundamenteel: welke wettelijke basis is er voor uitspraken van EC-functionarissen dat individuen hun geslacht kunnen kiezen of wijzigen — en hoe verhouden zich die uitspraken tot het EU-recht?

De aanleiding: een specifieke webinar

De aanleiding voor het verzoek is geen abstracte zorg. Athena verwijst naar een Europese Commissie-webinar over gender mainstreaming op 12 maart 2024 — een specifiek tijdstip in een specifieke opname (vanaf minuut 15:20) waar een EC-functionaris stelt dat individuen hun geslacht kunnen bepalen. De webinar is publiek beschikbaar; de uitspraak is geen verdraaiing. De vraag is wat de juridische status van die uitspraak is.

Drie deelvragen

• Juridische basis: waar in het EU-recht is verankerd dat geslacht een keuze of zelfverklaring is, in plaats van een geregistreerd feit?
• Verenigbaarheid met EU-recht: hoe verhouden zulke uitspraken zich tot bestaande wetgeving die op geslacht gebaseerd is (gender pay gap, vrouwenrechten-richtlijnen, statistiek-verordeningen)?
• Data-implicaties: wat gebeurt er met EU-statistieken — over geweld, sport, gezondheid, arbeidsmarkt — als geslacht een zelfgekozen categorie wordt?

Waarom dit instrument werkt

Het formele verzoek tot opheldering is in EU-context een serieus instrument. De Commissie is verplicht te reageren. Een antwoord — of het uitblijven daarvan — wordt onderdeel van het juridisch traject. Als de Commissie geen juridische basis kan aanwijzen, ondermijnt dat de legitimiteit van haar eigen uitspraken. Als zij die basis wel kan aanwijzen, opent dat de mogelijkheid van juridische toetsing.

De bredere strategie

Dit formele verzoek past in een serie van instrumenten die Athena Forum inzet — naast publicaties als Beneath the Surface, advocacy-bezoeken aan Europese parlementsleden, en gerichte campagnes zoals tegen de PACE-resolutie. Het doel is consistent: niet-bindende beleidsuitspraken die wel doorwerken, ontmaskeren als wat ze zijn — uitspraken zonder mandaat.

Voor Nederland

Wat Athena bij de EC vraagt, raakt direct aan de Nederlandse rechtspraktijk. Nederlandse rechters citeren steeds vaker EU-richtlijnen en uitspraken als gezaghebbend. Als die uitspraken geen vaststelbare juridische basis hebben, hoort dat te worden vastgesteld. Het Athena-verzoek levert daarvoor een werkbaar precedent.

Bronnen:

• Athena Forum. "Request for clarification: EC statements concerning sex self-determination." 13 december 2025. athena-forum.eu
• Europese Commissie. Webinar over gender mainstreaming, 12 maart 2024 (publieke opname).