Finse studie: alle detransitioners hadden psychiatrische aandoeningen — gemiddeld zeven jaar na de diagnose

Een peer-reviewed studie uit Finland heeft nieuwe inzichten opgeleverd over de achtergronden van detransitie. Onderzoekers van het Helsinki University Hospital onderzochten negen volwassen patiënten die zich opnieuw meldden bij de genderkliniek met de wens om te detransitioneren. Bij alle negen waren psychiatrische aandoeningen aanwezig, en de meesten concludeerden achteraf dat hun genderdysforie niet voortkwam uit een transgender identiteit, maar uit psychologisch lijden. De studie verscheen op 20 mei 2025 in het wetenschappelijke tijdschrift Archives of Sexual Behavior.

Wie zijn de negen patiënten?

Alle negen patiënten waren eerder gediagnosticeerd met genderdysforie (ICD-10: F64.0) en hadden genderbevestigende behandelingen ondergaan. Zeven waren bij de geboorte vrouw (assigned female at birth, AFAB), twee waren bij de geboorte man (assigned male at birth, AMAB). Zij kwamen terug naar de Gender Identity Clinic van het Helsinki University Hospital in de periode 2018–2019, met een verzoek om medische ondersteuning bij het detransitioneren.

Gemiddeld lagen er zeven jaar tussen de oorspronkelijke diagnose en het moment waarop zij terugkeerden. Dat zijn zeven jaar van medische behandelingen, hormonen en in sommige gevallen chirurgische ingrepen — voor mensen van wie de achtergrond achteraf een ander verhaal bleek te vertellen.

Psychiatrische aandoeningen bij alle negen

Het meest opmerkelijke aan de studie is dat alle negen patiënten psychiatrische comorbiditeiten hadden. Stemmingsstoornissen kwamen voor bij acht van de negen: zes leden aan depressie, twee aan een bipolaire II-stoornis. Angststoornissen waren aanwezig bij zes patiënten bij aanvang van de behandeling en bij zeven op het moment van het detransitioneringsverzoek.

Persoonlijkheidsstoornissen namen toe in de loop van de tijd: aanvankelijk hadden drie patiënten een persoonlijkheidsstoornis, maar bij het moment van het detransitioneringsverzoek was dit gestegen naar vijf patiënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis. Dissociatieve stoornissen werden bij drie patiënten vastgesteld — aanvankelijk was dat er slechts één.

Traumatische ervaringen in de jeugd kwamen bij de meeste patiënten voor, waaronder seksueel misbruik en verkrachting. Ook eetstoornissen en psychotische symptomen maakten deel uit van het klinische beeld. De onderzoekers wijzen erop dat de psychiatrische problematiek in veel gevallen voorafging aan of gelijktijdig aanwezig was met de genderdysforie — en dat er bij de oorspronkelijke behandeling mogelijk onvoldoende aandacht voor was.

Spijt in twee gradaties

De onderzoekers maakten onderscheid tussen twee soorten spijt. Zeven patiënten — alle zeven AFAB-patiënten — ervaarden 'major regret': diepgaande, alomvattende spijt van de genderbevestigende behandeling. De twee AMAB-patiënten ervaarden 'minor regret': een minder ingrijpende of genuanceerdere vorm van spijt.

Opmerkelijk is dat de meeste patiënten achteraf concludeerden dat hun genderdysforie niet voortkwam uit een authentieke transgender identiteit, maar uit psychologische nood: onverwerkt trauma, psychiatrische problematiek of een gebrek aan passende psychologische begeleiding op het moment dat zij zich aanmeldden voor genderbevestigende zorg. Dit correspondeert met wat meerdere detransitioners in persoonlijke getuigenissen ook beschrijven — zie daarvoor ons dossier detransitie.

Aanbevelingen: grondiger screening en psychotherapie als eerste stap

Op basis van hun bevindingen pleiten de auteurs voor een grondigere psychiatrische evaluatie vóórdat genderbevestigende behandelingen worden gestart. Psychische aandoeningen die mogelijk bijdragen aan of de grondslag vormen van genderdysforie dienen eerst volledig in kaart gebracht en zo mogelijk behandeld te worden.

Daarnaast bevelen de onderzoekers aan dat psychotherapie — met name gericht op traumaverwerking — hogere prioriteit krijgt als eerste behandelstap. Tot slot pleiten zij voor betere protocollen voor patiënten die willen detransitioneren: een groep die momenteel onvoldoende wordt ondersteund door de medische sector.

De auteurs benadrukken uitdrukkelijk dat hun studie "niet bedoeld is om transitiezorg te elimineren". Toch is de implicatie helder: als alle negen patiënten met spijt zware psychiatrische achtergronden hadden, en als de meesten hun genderdysforie achteraf toeschreven aan onverwerkt trauma, dan rijst onvermijdelijk de vraag of de oorspronkelijke indicatiestelling tekortschoot.

Het is precies de vraag die ook centraal staat in het Cass Review in het Verenigd Koninkrijk en in de herzieningsrapporten van Zweden, Noorwegen en Finland zelf: schieten de bestaande indicatieprotocollen tekort om kwetsbare patiënten te beschermen tegen onomkeerbare medische ingrepen die zij later betreuren? Deze Finse studie voegt daarvoor een pijnlijk concreet portret toe — negen patiënten, allemaal met zware psychiatrische voorgeschiedenis, die gemiddeld zeven jaar nodig hadden om naar de kliniek terug te keren. En naar zichzelf.

Bron:

• Kettula K, Puustinen N, Tynkkynen L, Lempinen L, Tuisku K. "Gender Dysphoria and Detransitioning in Adults: An Analysis of Nine Patients from a Gender Identity Clinic from Finland." Archives of Sexual Behavior, vol. 54, nr. 5, 20 mei 2025, pp. 1981–1990. pmc.ncbi.nlm.nih.gov