Levenslange hormoontherapie na gendertransitie: afhankelijkheid en risico's

Een aspect van genderbehandeling dat zelden prominent wordt besproken in de publieke voorlichting: wie medisch transitioneert — en zeker wie een gonadectomie ondergaat — is in de meeste gevallen levenslang afhankelijk van hormoontherapie.

Waarom levenslange therapie?

Na verwijdering van de gonaden (eierstokken of testikels) produceert het lichaam geen geslachtshormonen meer. Geslachtshormonen zijn echter essentieel voor:

• Botmineralisatie en preventie van osteoporose
• Cardiovasculaire gezondheid
• Cognitieve functies
• Metabolisme en gewichtsregulatie
• Cardiovasculaire bescherming (met name oestrogeen voor het vrouwelijk lichaam)

Stoppen met hormoontherapie na gonadectomie leidt tot ernstige gezondheidsgevolgen — vergelijkbaar met vroegtijdige menopauze of hypogonadisme bij mannen.

Langetermijnrisico's van hormoontherapie

Langdurig gebruik van cross-seks-hormonen brengt specifieke risico's met zich mee:

• Testosteron bij biologische vrouwen: cardiovasculaire risico's, polycystheuze ovariasyndroom-achtige effecten, leverproblemen. Zie: cardiovasculaire risico's testosteron.
• Oestrogeen bij biologische mannen: verhoogd tromboserisico, cardiovasculaire risico's, prolactinoom.
• Voor beide: onzekere langetermijneffecten op kankerrisico en cognitieve functie bij begin in de vroege adolescentie.

Implicaties voor minderjarigen

Voor een adolescent van 14 die begint met puberteitsblokkeerders en daarna cross-seks-hormonen, betekent dit een behandelrelatie van potentieel 60-70 jaar. De cumulative gezondheidsrisico's van decennialange cross-seks-hormonen zijn niet onderzocht, omdat de huidige populatie van jonge starters geen precedent heeft.

Dit is een van de redenen waarom de Cass Review, de SBU, en andere reviews de evidence-basis als onvoldoende beoordeelden: de langetermijngevolgen zijn voor de huidige generatie patiënten feitelijk onbekend. Zie: Cass Review conclusies.

Bronnen:

• Irwig, M. S. (2018). Cardiovascular health in transgender people. Reviews in Endocrine and Metabolic Disorders.
• Cardiovasculaire risico's hormoontherapie. Transspijt.nl.
• Cass Review conclusies. Transspijt.nl.
• Vruchtbaarheid en gendertransitie. Transspijt.nl.