Testosteron bij vrouwen: cardiovasculaire risico's, polycythemie en bloedstolling

Testosteron is een krachtig hormoon met aanzienlijke fysiologische effecten. Bij biologische vrouwen die testosteron nemen in het kader van genderbehandeling, zijn er reële cardiovasculaire en hematologische risico's die bij langdurig gebruik relevant zijn.

Polycythemie: te hoog hematocriet

Testosteron stimuleert de aanmaak van rode bloedcellen. Bij biologische vrouwen die testosteron nemen, stijgt het hematocriet (de verhouding rode bloedcellen in het bloed) tot niveaus die vergelijkbaar zijn met mannelijke normen — of soms daarboven. Hoge hematocrietwaarden verhogen het risico op:

• Trombose (bloedstolsels in de aderen)
• Hartinfarct en beroerte
• Pulmonale embolie

Dit vereist periodieke monitoring van de bloedwaarden bij patiënten die testosteron gebruiken.

Cardiovasculaire risico's op lange termijn

Testosteron verandert het lipidenprofiel: het verlaagt HDL-cholesterol (het "goede" cholesterol) en verhoogt LDL. Dit verhoogt het cardiovasculaire risico op lange termijn. Bij jonge vrouwen die op hun vijftiende beginnen met testosteron, is het onduidelijk wat de cumulatieve effecten zijn op hun zestigste.

Gebrekkige langetermijnstudie

Een fundamenteel probleem is dat langetermijnstudies ontbreken. De meeste studies volgen patiënten vijf tot tien jaar. Maar adolescenten die op hun dertiende of veertiende beginnen met testosteron, zullen deze behandeling mogelijk decennia gebruiken. De gevolgen op twintig of dertig jaar zijn nauwelijks onderzocht.

Dit is een van de kerncriteria van de Cass Review: de evidentie voor de veiligheid van langdurig gebruik is onvoldoende.

Het informed consent-vraagstuk

Voor detransitioners die als minderjarige testosteron kregen, is de vraag of ze adequaat werden geïnformeerd over deze risico's. Dit is relevant voor de rechtszaken die lopen: Fox Varian, Prisha Mosley en anderen stellen dat de informed consent onvoldoende was. Zie ook: het informed consent-model in genderzorg.

Bronnen:

• Roberts et al. (2023). Cardiovascular Risk in Transgender Individuals. Journal of the American Heart Association.
• Endocrine Society Guidelines on Gender Dysphoria.
• Informed consent model in genderzorg. Transspijt.nl.