Het informed consent-model in genderzorg: beloften en problemen

Het "informed consent"-model in genderzorg groeide in de VS als reactie op lange wachttijden en het gevoel dat psychiatrische "gatekeeping" onnodig leed veroorzaakte voor transgender mensen die wisten wat ze wilden. Het model houdt in: een patiënt verklaart te begrijpen wat een behandeling inhoudt en de risico's te accepteren, en ontvangt vervolgens de hormoonbehandeling — zonder verplichte psychiatrische evaluatie.

Het model voor volwassenen

Voor volwassenen met langdurige, goed-overwogen genderidentiteit heeft het informed consent-model een zekere logica. Mensen hebben het recht beslissingen te nemen over hun eigen lichaam, en een psychiatrische "drempel" kan paternalistisch aanvoelen als iemand al jaren met genderdysforie leeft.

De problemen bij minderjarigen

Voor minderjarigen zijn de problemen fundamenteel:

• Capaciteit: Het is wetenschappelijk omstreden of adolescenten de langetermijngevolgen van onomkeerbare behandelingen echt kunnen begrijpen. Vruchtbaarheid, seksuele functie op volwassen leeftijd, botgezondheid — dit zijn abstracte concepten voor een veertienjarige.
• Comorbiditeiten: Wanneer een adolescent depressief, angstig of autistisch is, kan "informed consent" getekend worden terwijl de beslissingsvorming gestoord is door de psychische toestand.
• Druk vanuit omgeving: De "informed consent"-interactie vindt niet plaats in een vacuüm: ouders, vrienden, online communities en de klinische cultuur beïnvloeden wat een tiener "wil".
• Toekomstig zelf: Beslissingen die onomkeerbaar zijn voor het zelfperceptie van de twintigjarige worden genomen door het zelfperceptie van de vijftienjarige — twee fundamenteel andere mensen.

Rechtszaken over informed consent

Het informed consent-vraagstuk staat centraal in de rechtszaken die detransitioners aanspanden. Fox Varian, Prisha Mosley en anderen stellen dat het informed consent dat ze gaven als minderjarige niet geldig was — omdat de risico's niet adequaat werden uitgelegd.

De Bell v Tavistock-zaak in het VK draaide eveneens om de vraag of minderjarigen in staat waren informed consent te geven voor puberteitsblokkeerders.

De Cass Review-aanbeveling

De Cass Review aanbeval dat het informed consent-model niet voldoende was voor genderzorg aan minderjarigen — en dat een brede, multidisciplinaire evaluatie nodig was, inclusief psychiatrische en psychologische beoordeling.

Bronnen:

• Informed Consent for Gender-Affirming Care. (2022). Journal of the Academy of Consultation-Liaison Psychiatry.
• Keira Bell vs Tavistock (2020). Transspijt.nl.
• Cass Review-conclusies. Transspijt.nl.