Transseksueel vs. transgender: een historisch onderscheid dat verdween

In medische context was "transseksueel" decennialang een relatief goed gedefinieerde klinische categorie: mensen met een sterke, persistente overtuiging tot het andere geslacht te behoren, die lijden onder de discrepantie tussen hun biologisch geslacht en hun identiteitsbeleving. De term werd gepopulariseerd door Harry Benjamin in zijn invloedrijke werk "The Transsexual Phenomenon" (1966).

De historische categorie

Transseksualiteit in de klassieke definitie had meerdere kenmerken:

• Sterke, persistente identificatie met het andere geslacht — niet episodisch of situationeel
• Ongemak met de geslachtskenmerken van het eigen biologische geslacht
• Aanwezigheid van het symptoom over een langere periode
• Niet te verklaren door andere psychiatrische aandoeningen

De prevalentie van transseksualiteit in deze definitie was laag: schattingen varieerden van 1:10.000 tot 1:30.000.

De verbreding naar "transgender"

Vanaf de jaren 1990 werd "transgender" als overkoepelende term geïntroduceerd — een paraplu waaronder alle vormen van gendernon-conformiteit vallen: van transseksuelen in de klassieke zin tot cross-dressers, niet-binaire personen, genderfluid personen, en mensen die tijdelijk een andere genderidentiteit aannemen.

De verbreding van de categorie heeft directe gevolgen:

• Prevalentiecijfers stegen dramatisch — van 0,01-0,03% naar 1-10% in sommige surveys
• Behandelcriteria werden diffuser
• Beleidsmaatregelen werden breder toegepast op een heterogenere groep

Klinische implicaties

De verbreding van "transgender" heeft klinische gevolgen: de diagnostiek die geschikt was voor de kleine, goed gedefinieerde categorie van klassiek transseksualisme, is mogelijk niet adequaat voor de brede en heterogene categorie van "transgender." Behandelprotocollen die voor de eerste groep werden ontwikkeld, worden toegepast op de tweede — zonder adequate validatie.

Zie ook: begrippenlijst gender en geslacht en diagnostische criteria genderdysforie.

Bronnen:

• Benjamin, H. (1966). The Transsexual Phenomenon. Julian Press.
• DSM-5. Diagnostic and Statistical Manual. APA.
• Begrippenlijst gender en geslacht. Transspijt.nl.
• Diagnostische criteria genderdysforie. Transspijt.nl.