Zweden en Denemarken remmen transitie bij jongeren af

Zweden was jarenlang een progressief voorbeeldland op het gebied van transgender-rechten. Het land had een van de toegankelijkste systemen voor medische transitie. Maar in 2022 draaide Zweden de koers radicaal om.

Zweden (2022)

Het Zweedse Karolinska ziekenhuis — een van de meest gerenommeerde medische instellingen ter wereld — besloot in 2021 om hormoontherapie bij minderjarigen onder de 18 jaar buiten onderzoeksverband te stoppen, behalve in uitzonderingsgevallen.

De Zweedse Socialstyrelsen (gezondheidszorgautoriteit) concludeerde in 2022 dat de risico's van puberteitsremmers en hormonen voor jongeren onder de 18 op groepsniveau zwaarder wegen dan de mogelijke voordelen; behandeling hoort in onderzoeksverband en kan daarbuiten alleen in uitzonderingsgevallen (bron).

Finland (2020)

Finland was de eerste. Al in 2020 herzag de Finse raad voor keuzes in de gezondheidszorg (COHERE) de richtlijnen (bron). Medische behandeling voor jongeren met genderdysphorie is sindsdien alleen toegestaan voor ernstige, langdurige en aantoonbare gevallen — na uitgebreide psychologische screening.

Denemarken (2023)

In 2023 bleek dat Denemarken een veel voorzichtiger koers had ingezet: hormoonbehandeling wordt aan veel minder jongeren aangeboden dan voorheen (bron).

Het Verenigd Koninkrijk (2024)

Na het tussenrapport van de Cass Review werd besloten tot sluiting van de Tavistock-kliniek (eind maart 2024) en werden de Britse richtlijnen fundamenteel herzien. Puberteitsremmers zijn praktisch verboden voor transgender jongeren.

Nederland

In Nederland zijn de richtlijnen niet veranderd. VUmc en UMCG blijven het affirmative care model hanteren. Het ministerie van VWS vroeg in mei 2024 wel de Gezondheidsraad om advies; die noemde op 30 juni 2026 de bewijskracht laag tot zeer laag, maar zag geen aanleiding de zorg anders in te richten (bron).

De kloof tussen Nederland en zijn buurlanden en de Scandinavische landen groeit. Nederlandse jongeren krijgen een behandeling die elders inmiddels als onvoldoende onderbouwd wordt gezien.

Wat Nederlandse ouders kunnen doen

Als ouder of jongere heb je het recht om een second opinion te vragen, de kliniek te vragen naar de evidence achter hun behandelprotocol, en een klacht in te dienen als je onvoldoende geïnformeerd bent. Zie onze Hulp-pagina.

Bronnen: Swedish Socialstyrelsen (2022). Cass Review (2024). Finlands THL (2020). Deens Sundhedsstyrelsen (2023).