Athena Forum: Orbán's wet én EU-Hof-uitspraak — beide kunnen tegelijk fout zijn (2026)

Op 26 april 2026 publiceerde Athena Forum de principiële analyse "Two things can be wrong at the same time: Orbán's bans and the CJEU ruling". Het is geen polemiek, maar een poging om twee onderwerpen die vaak in één blok worden behandeld, juist uit elkaar te halen.

De Hongaarse wet uit 2021

Hongarije nam in 2021 een wet aan die op het eerste gezicht over kindbescherming ging — strengere straffen voor seksueel misbruik van minderjarigen. Maar in dezelfde wet werd ook inhoud die "homoseksualiteit of gender-identiteit afbeeldt of promoot" verboden voor wie onder de achttien is. Twee gescheiden onderwerpen, in één wet samengevoegd. Athena noemt dat "high-visibility political trap": oppositiepartijen die tegenstemden, leken stem te geven aan kindermisbruik. Het werkte: in 2022 won Fidesz overtuigend de verkiezingen.

De CJEU-uitspraak

Het Europese Hof van Justitie veroordeelde de wet — terecht volgens Athena. De inhoudsbeperking op LHBTI-representatie schendt grondrechten. Maar in de motivering gebruikte het hof termen als "non-cisgender persons" — activistische terminologie die in een rechterlijke uitspraak niet neutraal is. Een rechter die de woorden van één politieke partij overneemt, ondermijnt het beeld van rechterlijke onpartijdigheid.

Waarom dit Athena's punt is

Het standaardverhaal: Orbán is fout, het EU-Hof beschermt rechten. Athena: ja, en óók — het EU-Hof maakte de keuze om activistische taal te adopteren in plaats van een formelere juridische woordenschat. Dat zou er niet toe doen als rechterlijke uitspraken alleen partijen aanspraken. Maar uitspraken vormen precedenten en worden geciteerd. Wie ze leest, leest mee dat de hoogste Europese rechter een specifiek conceptueel kader overneemt.

De grotere les

De analyse pleit voor wat klassiek lijkt maar inmiddels zeldzaam: helderheid in wetgeving en uitspraken, beide kanten. Wetgevers die meerdere onderwerpen samenbundelen om politieke ruimte te scheppen, en rechters die activistische taal adopteren in plaats van neutrale terminologie, doen samen aan democratische erosie. De ene erosie rechtvaardigt de andere niet.

Aansluiting bij Nederlands debat

In Nederland speelt vergelijkbare dynamiek op kleinere schaal. Wetgeving en juridische besluiten rond gender-identiteit gebruiken steeds vaker terminologie die buiten een specifieke politieke beweging geen ingang heeft. Athena's pleidooi voor neutrale taal en gescheiden mandaten is precies wat Beneath the Surface als algemene aanbeveling formuleert.

Bronnen:

• Athena Forum. "Two things can be wrong at the same time: Orbán's bans and the CJEU ruling." 26 april 2026. athena-forum.eu
• Hof van Justitie van de Europese Unie — uitspraak inzake Hongaarse 2021-wet.